Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017

Η θεολογία της απελευθέρωσης


Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα των Συντακτών
Συντάκτης:  Περικλής Κοροβέσης
Μπορεί κανείς να φανταστεί κάποιον μητροπολίτη που με εγκύκλιό του να απαγορεύει τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου και ακόμα κάθε επιμνημόσυνη δέηση για τους ήρωες της Επανάστασης του 1821; Και ακόμα να εξορίζει κληρικούς που τόλμησαν να μνημονεύσουν στην εκκλησία τον Κολοκοτρώνη ή τον Καραϊσκάκη;
Μοιάζει λιγάκι με σκηνή επιστημονικής φαντασίας αν πούμε πως η περιφορά του Επιταφίου έπρεπε να σταματήσει και να αποδώσει φόρο τιμής στον κυβερνήτη; Επιπλέον να συνεργάζεται στενά με την αστυνομία και να χαφιεδώνει ιερείς και να τους οδηγεί σε εξορία, φυλακή ή θάνατο; Ενας από τους εκτελεσμένους ιερείς ήταν ο Γρηγόριος Νοδάρος, που αφού τον κούρεψαν και τον ξύρισαν, αποσχηματισμένος πια, προχωρούσε προς την αγχόνη χωρίς παπά.

Κυριακή, 3 Δεκεμβρίου 2017

Αγία και Μεγάλη Σύνοδος - Α΄και Β΄ Μέρος


Η παγκόσμια Ορθόδοξη Χριστιανική Μαρτυρία
στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου,
Δρ. Θεολογίας

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό  Πάντα τα Έθνη, τεύχ. 142 και 143, σελ. 3-11 και 3-6 αντίστοιχα

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη από 16 έως 26 Ιουνίου 2016. Μία Σύνοδος με ανάλογη θεολογική και εκκλησιαστική σημασία καθώς και οικουμενική εμβέλεια είχε να διεξαχθεί περισσότερο από 1000 έτη στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Η προετοιμασία της διήρκησε περίπου 50 χρόνια. Αναμφισβήτητα τα θέματα με τα οποία ασχολήθηκε η Σύνοδος δεν έχουν άμεση σχέση με τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας. Αναφέρονται κυρίως στην είσοδο της Εκκλησίας στα νέα δεδομένα της μετανεωτερικότητας και στις εξελίξεις της σύγχρονης παγκοσμιοποίησης.
Οι 350 συνοδικοί Πατέρες μετά από συζήτηση υπέγραψαν τα ακόλουθα κείμενα: 1. Η σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις αυτής σήμερον, 2. Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον, 3. Το αυτόνομον και ο τρόπος ανακηρύξεώς αυτού, 4. Η ορθόδοξος διασπορά, 5. Το μυστήριον του γάμου και τα κωλύματα αυτού και 6. Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εν τω συγχρόνω κόσμω. Σε αυτά απαιτείται να προστεθεί η «Εγκύκλιος» με τη συνολική θεολογική τεκμηρίωση των αποφάσεων και το «Μήνυμα» της Συνόδου, με το οποίο οι Πατέρες απευθύνονται άμεσα και με σαφήνεια στο πλήρωμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας[1].

Σάββατο, 2 Δεκεμβρίου 2017

2.5 Ιεροσύνη/Ιερατείο Β΄ Λυκείου (2017-18)


"ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ἱεράτευμα, 
ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν
(Α΄  Πε. 2, 9)

Εισαγωγή
Σε προηγούμενη ανάρτηση ασχοληθήκαμε με τη σημασία και προσπαθήσαμε να ανακαλύψουμε τους συμβολισμούς της μύησης στον Χριστιανισμό. Μας απασχόλησαν διάφορα σχετικά θέματα, όπως η αναζήτηση σύνδεσης και νοημάτων των τελετουργικών συμβολισμών στη σύγχρονη καθημερινή ζωή. Επίσης, το ενδιαφέρον σας επικεντρώθηκε στο βάπτισμα των ανήλικων και ειδικά στη διερεύνηση των προϋποθέσεων εκείνων που δεν παραβιάζουν την ανθρώπινη ελευθερία.
Στο σημείο αυτό να σημειώσω μόνο ότι υπογραμμίσαμε τον ρόλο και την ευθύνη επιλογής των τρόπων ανατροφής από τον κάθε γονέα και στο  τέλος αναδείξαμε την ελευθερία επιλογής κάθε ανθρώπου και οπωσδήποτε της αλλαγής θρησκείας ή της μη αποδοχής καμιάς θρησκείας.
Στην ανάρτηση αυτή θα προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε τη σημασία του ιερατείου στον θρησκευτικό κόσμο και ειδικά στον Ορθόδοξο χριστιανικό και  να εντοπίσουμε τη σχέση του λαού με τον κλήρο.
Τα βασικά ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν είναι τα ακόλουθα.

Τρίτη, 28 Νοεμβρίου 2017

Αγιοκατάταξη του Γέροντος Ιακώβου Τσαλίκη

Ἀνακοινωθέν Οικουμενικού Πατραρχείου (27/11/2017)
Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τήν τακτικήν συνεδρίαν αὐτῆς σήμερον, Δευτέραν, 27ην Νοεμβρίου 2017, πρός ἐξέτασιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων θεμάτων.
Κατ᾿ αὐτήν, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος ὁμοφώνως ἀποδεχθεῖσα εἰσήγησιν τῆς Κανονικῆς Ἐπιτροπῆς ἀνέγραψεν εἰς τό Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τόν μακαριστόν Ἀρχιμανδρίτην Ἰάκωβον Τσαλίκην, ἐκ Λιβισίου Μικρᾶς Ἀσίας, Ἡγούμενον τῆς ἐν Β. Εὐβοίᾳ Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Δαυΐβ τοῦ Γέροντος, τῆς μνήμης αὐτοῦ ὁρισθείσης διά τήν 22αν Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους.
Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 27ῃ Νοεμβρίου 2017
Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου


Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

2.5 Σωτηρία - Α΄ Λυκείου (2017-18)

                                           "ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ"
(Μτ. 6, 13)

Εισαγωγή
Η γιορτή είναι χαρά και πανηγύρι, όπως τονίσατε στην τάξη. Μάλιστα, μεγάλες γιορτές είναι μεγάλες χαρές και γι'  αυτό έχουν επικρατήσει να είναι αργίες. Συγχρόνως όμως, κομίζουν κάποιο νόημα το οποίο συνδέθηκε με τη ζωή των πιστών και επιβίωσε ποικιλοτρόπως σε διάφορα ήθη και έθιμα. 
Ποια είναι τα κοινά χαρακτηριστικά αυτού του νοήματος; Γιατί ωθούν τον άνθρωπο στο πανηγύρι; Ποια είναι η θεολογική σημασία τους και πως συνδέεται αυτή η σημασία με τον εκκλησιαστικό/θρησκευτικό χώρο;
Εν τέλει, το νόημα αυτό ως βίωμα έχει σχέση με τη ζωή των πιστών στο παρόν και στο επέκεινα; Αν ναι, μπορεί να εκφραστεί με τη λέξη "σωτηρία"; Και τι σημαίνει σωτηρία;
Ποιο είναι το θεολογικό της νόημα και αυτό γίνεται κατανοητό στην καθημερινότητα;
Αυτά τα γενικά ερωτήματα κι άλλα σχετικά ζητήματα θα προσπαθήσουμε να τα ανιχνεύσουμε στην ανάρτηση αυτή.  

2.1 Πλούτος - Γ΄ Λυκείου


Η εκλεκτή συναδέλφισσσα Στέλλα Μαυρονάνου μου έστειλε μια πρόταση για τα 2 πρώτα στάδια της υποενότητας "Πλούτος" της Γ΄  Λυκείου, την οποία δημοσιεύω με μεγάλη μου χαρά. Όλη η ιδέα και η όμορφη επεξεργασία του κειμένου ανήκει στη Στέλλα, την οποία ευχαριστώ που τη μοιράστηκε μαζί μας.

Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

2.4 Γιορτή - Α΄ Λυκείου (2017-18)


Εισαγωγή
Η προσευχή είναι επικοινωνία με τον Θεό. Οι χριστιανοί προσεύχονται ατομικά ή συλλογικά στο ναό ή οπουδήποτε αλλού για διάφορους λόγους. 
Για ποιους λόγους και πότε όμως συγκεντρώνονται στο ναό;
Τι θέλουν να τιμήσουν;
Ποιο είναι αυτό το περιεχόμενο της σύναξής τους; Στις άλλες θρησκευτικές παραδόσεις υπάρχουν παρόμοιες συνάξεις;
Οι συνάξεις αυτές έχουν σχέση με την καθημερινή ζωή;
Για εσάς τι σημαίνουν;

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

2.4 Μύηση


Εισαγωγή
Η παράδοση συνδέει τις γενιές μιας θρησκευτικής κοινότητας και εκφράζει την εμπειρία του παρελθόντος στις σύγχρονες ανάγκες και επιταγές. Θα έλεγα ότι πολύ περισσότερο η παράδοση είναι ένα μπόλιασμα, μια ρωμαλέα σύνθεση παρελθόντος και παρόντος που κτίζει το μέλλον.
Για να ακολουθήσει κάποιος/κάποια μια παράδοση απαιτείται να είναι μέλος μιας θρησκευτικής κοινότητας και να γνωρίζει τη στοιχειώδη πίστη.
Πως γίνεται όμως κάποιος μέλος σε μια ομάδα, θρησκευτική ή μη;
Ποιες μπορεί να είναι οι προϋποθέσεις ένταξης;
Στον Χριστιανισμό πως γίνεται η ένταξη; Τι συμβολίζουν κάτι τα τελούμενα;

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

2.1 Πλούτος - Θ.Ε. ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ (Γ΄ Λυκείου 2017-18)


"Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά [...] 
να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους αφανίζουν ούτε ο σκόρος ούτε η σκουριά" (Μτθ. 6, 19-20)

Εισαγωγή
Στην προηγούμενη ενότητα εξετάσαμε μέσα από το θρησκευτικό, και ειδικά το χριστιανικό πρίσμα, ορισμένα διλήμματα που σχετίζονται με την επιστημονική εξέλιξη και την τεχνολογική πρόδο. Στη συνέχεια, εστιάσαμε σε βιοηθικά ζητήματα που μπορούν να προκληθούν από τις εφαρμογές της γενετικής. Δεν παραλείψαμε όμως να αναφερθούμε στις ανησυχητικές περιβαλλοντικές εξελίξεις. Στη συνάφεια αυτή ερευνήσαμε, ανακαλύψαμε και αξιολογήσαμε τις οικολογικές προεκτάσεις που εκφράζει το ήθος και η παράδοση της Χριστιανικής Εκκλησίας.
Στις επόμενες αναρτήσεις που υποστηρίζουν τα σχολικά μας μαθήματα, θα προχωρήσουμε στη θ.ε. "Προκλήσεις". Ορισμένα από τα θέματά μας αναφέρονται στον πλούτο, την εργασία, τη συμβίωση και την επανάσταση.
Ξεκινάμε με την έννοια του πλούτου!

Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

2.3 Προσευχή - Α΄ Λυκείου (2017-18)

"Αδιελείπτως προσεύχεσθε" 
(Α΄ Θεσ. 5, 17)

Εισαγωγή
Στη χριστιανική θεολογία, η πίστη αποτελεί έκφραση σχέσης εμπιστοσύνης και η λατρεία σημαίνει αγαπητική αφοσίωση, που με αφορμή το εκκλησιαστικό και λειτουργικό βίωμα "ζυμώνει" το παρόν" και οδηγεί τον πιστό στην έμπρακτη διακονία του πλησίον σε κάθε τομέα του βίου.
Πως όμως λαμβάνει ο πιστός δύναμη για να αγωνιστεί στο παρόν;
Μπορεί να τον βοηθήσει η προσευχή;
Τι είναι όμως η προσευχή; Έχει σχέση με τις βαθύτερες ανθρώπινες ανάγκες;
Μπορεί να τον οδηγήσει στη μεταμόρφωση της κοινωνίας;

2.3 Παράδοση - Β΄ Λυκείου (2017-18)

"ἀδελφοί, στήκετε καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις"
(Β΄ Θεσ. 2, 15)

Εισαγωγή
Σε πρόσφατη ανάρτησή μας εξετάσαμε τα τρία βασικά κίνητρα της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και ανακαλύψαμε ότι στη χριστιανική διδασκαλία αναδεικνύεται η αγάπη που υπερβαίνει κάθε είδους φόβο και εμπόριο. Ο Θεός ούτε ανταμοίβει, ούτε τιμωρεί. Είναι το πλήρωμα της Αγάπης.
Ωστόσο, όπως ορθά παρατηρήσατε πολλοί μαθητές και πολλές μαθήτριες τα κίνητρα που οδηγούν σε αυτή τη σχέση είναι σε άμεση σχέση με την περιρρέουσα θρησκευτική παράδοση.
Όμως ο όρος "παράδοση" τι σημαίνει;

Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2017

Τα ιδιαίτερα χαρίσματα των παιδιών με αυτισμό


Το παρακάτω βίντεο το αναδημοσιεύω, με αφορμή τις δραστηριότητες και τη συζήτηση που είχαμε σήμερα στο Γ5 στην υποενότητα της Γ΄ Λυκείου "1.3 Γενετική".

Σάββατο, 4 Νοεμβρίου 2017

1.4 Οικολογία

Καὶ ἔλαβε Κύριος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασε, 
καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς, ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν.
(Γεν. 2, 15)

Εισαγωγή
Στις προηγούμενες αναρτήσεις μας εξετάσαμε στη Γ΄ Λυκείου τα διλήμματα που προκύπτουν στην καθημερινή ζωή από την επιστήμη, την τεχνολογία, τη γενετική.
Ποια είναι η σχέση όλων αυτών των διλημμάτων με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και επομένως με την οικολογία;
Ποια είναι η σχέση του ανθρώπου με τη δημιουργία και ποιοι προβληματισμοί αναδεικνύονται;
Η χριστιανική παράδοση έχει να κομίσει μέσα από την παράδοσή της έναν έμπρακτο λόγο και μια πράξη ελλόγιμη με οικολογική αναφορά, που να καθορίζει την καθημερινότητα;
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν τις αναζητήσεις μας.

2.2 Λατρεία - Α΄ Λυκείου (2017-18)

"ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεόν"
(Ψλ. 67,27)

Εισαγωγή
Η πίστη στον θρησκευτικό κόσμο εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους. Ο πιο βασικός τρόπος έκφρασης της πίστης είναι η λατρεία, η οποία μπορεί να παρουσιάζει ποικίλες μορφές. Από την τελετουργική λατρεία μέχρι εκείνη του κοινωνικού βιώματος.
Τι σημαίνει όμως η λέξη λατρεία;
Ποια η σχέση της με τη θρησκεία;
Ποιες είναι οι μορφές λατρείας στις μονοθεϊστικές θρησκείες;
Τι σημαίνει λατρεία στον Χριστιανισμό και ειδικά στις μέρες μας;
Όλα αυτά θα προσπαθήσουμε να τα ανακαλύψουμε μέσα από τη σημερινή μας ανάρτηση.

2.2 Ανταμοιβή - Β΄ Λυκείου (2017-18)

"Η πίστη, η ελπίδα κι η αγάπη. 
Και απ' αυτά, το πιο σπουδαίο είναι η αγάπη" 
(Α΄ Κορ. 13, 13)

Εισαγωγή
Η σημασία του Ιερού σε κάθε θρησκεία καθορίζει τη ζωή των πιστών. Οι θρησκευόμενοι άνθρωποι αισθάνονται δέος και έλξη για το Ιερό, όπως είδαμε στην προηγούμενη ανάρτησή μας.
Όμως, ποια είναι τα βαθύτερα κίνητρά τους;
Υπάρχει η προσδοκία κάποιας ανταμοιβής από τον Θεό; Τι ισχύει στις ζωντανές θρησκείες και τι στον Χριστιανισμό;
Ποια είναι η δική σας τοποθέτηση επί του θέματος;

Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2017

2.1 Ιερότητα - Β΄ Λυκείου (2017-18)


"Ιερό και βέβηλο συνυπάρχουν"
(Νίκος Ματσούκας)

Εισαγωγή
Φέτος στην πρώτη θεματική ενότητα εξετάσαμε την έννοια "Θεός". Ειδικότερα, αναζητήσαμε τη σημαίνει αποκάλυψη του Θεού στις 3 μονοθεϊστικές θρησκείες, οι οποίες έχουν κοινή αβρααμική παράδοση. Στη συνέχεια, εξετάσαμε την ένδειξη της ύπαρξης του Θεού στη δημιουργία του κόσμου και οδηγηθήκαμε στο συυμπέρασμα ότι στη χριστιανική θεολογία τα κείμενα της Γενέσεως, δίνουν το διαχρονικό μήνυμα για τον ρόλο του ανθρώπου, που δεν είναι άλλος από την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Η σχέση αυτή του ανθρώπου με τον Θεό αποτελεί μια δυναμική βιωματική έκφραση, η οποία συνδέεται με την προσδοκία της λύτρωσης.
Πιο συγκεκριμένα στη χριστιανική θεολογία, η λύτρωση έχει υπαρξιακό, κοινωνικό και οικουμενικό περιεχόμενο και οδηγεί στο βίωμα της αυτοπαραίτησης και της ενσυναίσθησης του άλλου, με αποκορύφωμα την αυτοθυσιαστική αγάπη. Αυτό το γεγονός αποτελεί ένα ηχηρό κάλεσμα προς κάθε άνθρωπο που αναζητεί την αλήθεια, ακόμη και για εκείνους που αρνούνται την ύπαρξη του Θεού. Η μόνη παραφωνία σε αυτή την πορεία είναι η υποκρισία και η ιδιοτέλεια και σε καμία περίπτωση η αμφιβολία, η οποία αποτελεί στοιχείο της πίστης.
Στη δεύτερη θεματική μας ενότητα θα ασχοληθούμε με τη βασική έννοια της Θρησκείας. Γιατί οι άνθρωποι θρησκεύουν και τι είναι θρησκεία; Ποια βασικά στοιχεία αποτελούν τη θρησκεία;