Σάββατο, 24 Φεβρουαρίου 2018

3.5 Όρια / Νόμος - Α΄ Λυκείου (2017-18)

 «Όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άλλοι άνθρωποι, αυτά να τους κάνετε κι εσείς· σ’ αυτό συνοψίζονται ο νόμος και οι προφήτες» 
(Μτθ. 7, 12)
Εισαγωγή
Ο άνθρωπος ως πρόσωπο κατ' εικόνα Θεού είναι ελεύθερος να κάνει τις επιλογές του και να προχωρήσει σε έργα με σκοπό την ομοίωση με τον Θεό. Το άνοιγμα στον άλλον σηματοδοτεί τη θεραπεία των εγωκεντρικών εσωτερικών δυνάμεων που φυλακίζουν τον κάθε άνθρωπο βαθειά στα πάθη του και την ανασφάλεια του θανάτου. 
Όμως για να απελευθερωθεί ο άνθρωπος απαιτείται να ακολουθήσει κάποιους κανόνες και να θέσει όρια στη ζωή του. 
Τι σημαίνουν όμως όρια και κανόνες ή θρησκευτικοί νόμοι;
Υπάρχουν νόμοι στην Παλαιά και τη Καινή Διαθήκη; Ποιοι είναι αυτοί; 
Άραγε μπορούν να απελευθερώσουν τον άνθρωπο;
Επίσης, μπορούν τα όρια να είναι στοιχείο λειτουργίας και ζωής της χριστιανικής κοινότητας; 
Τελικά, ο νόμος του Θεού και ο νόμος των ανθρώπων είναι το ίδιο πράγμα ή διαφέρουν;

Γι' αυτά και άλλα σχετικά ακολουθεί η παρακάτω ανάρτηση.

Η δύναμη της προσευχής


Στα πλαίσια του μαθήματος της θ.ε. "2.3 Η προσευχή" της Α΄ Λυκείου, οι μαθητές/μαθήτριες κλήθηκαν να αναλάβουν έναν ρόλο. Ειδικότερα έχουν τον ρόλο του ιερέα στην ταινία "Τρεις εσείς, τρεις εμείς".
Το βράδυ μετά τη συνάντηση με τους 3 ψαράδες, τι θα έγραφε στο ημερολόγιό του ο ιερέας;

Εικονίζοντας την Αγία Τριάδα - Ομαδικό γλυπτό (Α΄ Λυκείου)


Στα πλαίσια της θ.ε. 2.1 Πίστη της Α΄ Λυκείου οι μαθητές/μαθήτριες κλήθηκαν μετά την επεξεργασία συγκεκριμένου υλικού να δημιουργήσουν ένα ομαδικό γλυπτό με θέμα το δόγμα της Αγίας Τριάδας και τη σημασία του για τη ζωή των χριστιανών.

Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή - π Ανανίας Κουστένης


Παρακολουθήστε στο παρακάτω βίντεο τη συζήτηση του σεβ. Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου με τον Γέροντα π. Ανανία Κουστένη με θέμα την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Αντιγράφω μερικές φράσεις του π Ανανία. 
"Η δύναμη του Θεού είναι τόσο μεγάλη, όσο το έλεός Του".
"Η νηστεία αποτελεί δέσμευση ελευθερίας".
"Τα παιδιά θέλουν αγάπη και παράδειγμα".
"Ο Θεός είναι αγάπη και πλησίον".

Η κοινωνική αποστολή της Εκκλησίας - Συμπλήρωση ερωτηματολογίου


Στα πλαίσια του Μαθήματος των Θρησκευτικών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, σκέφτηκα να συμπληρώσετε οι μαθήτριες και οι μαθητές ένα ερωτηματολόγιο σχετικό με τα κοινωνικά προβλήματα και το διακονικό έργο της Εκκλησίας. Οι απαντήσεις σας θα με οδηγήσουν στην επιλογή συγκεκριμένου υλικού που θα μας βοηθήσει στα μαθήματά μας. 

Η μεταμόρφωση του ανθρώπου και της κοινωνίας στο έργο και το λόγο των Τριών Ιεραρχών


Λόγος που εκφωνήθηκε στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου
στη Ρόδο στις 30-1-2018.
~~~~
Νικολάου Γ. Τσιρέβελου,
Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ-
Καθηγητή στο «Βενετόκλειο» 1ο Λύκειο Ρόδου

Σεβασμιώτατε,
Εντιμότατοι Άρχοντες,
Εκλεκτοί συνάδελφοι,
Αγαπητά παιδιά!
            Σε κάθε εποχή απαντούν διάφορες θρησκευτικές και φιλοσοφικές αντιλήψεις που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών. Οι πιο ουσιώδεις όμως διατηρούν τις κατακτήσεις των προηγούμενων γενιών και τις μπολιάζουν στις εκάστοτε σύγχρονες συνθήκες, δημιουργώντας κάτι καινούριο.

Μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου για την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή


ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΗΧΗΤΗΡΙΟΣ
ΕΠΙ Τῌ ΕΝΑΡΞΕΙ
ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ
+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ
ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,
ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ,
ΠΑΡ᾿ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ
* * *
Ὕμνον εὐχαριστίας ἀναπέμπομεν εἰς τόν ἐν Τριάδι Θεόν, τόν ἀξιώσαντα ἡμᾶς νά φθάσωμεν καί πάλιν εἰς τήν Ἁγίαν καί Μεγάλην Τεσσαρακοστήν, διά νά ἀγωνισθῶμεν τόν καλόν ἀγῶνα τῆς ἀσκήσεως, διά νά στραφῶμεν εἰς τό «ἕν, οὗ ἐστι χρεία» (πρβλ. Λουκ. ι’, 42).

Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 2018

Επιμόρφωση των δασκάλων της Ρόδου στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά



Οι Σχολικοί Σύμβουλοι 1ης και 3η Εκπαιδευτικής Περιφερειακής Δημοτικής Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου Ελένη Σταυροπούλου και  Πέτρος Σπανός σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιστορικών και Κοινωνικών Σπουδών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου οργάνωσαν και φιλοξένησαν στον Υδροβιολογικό Σταθμό (Ενυδρείο) στις 22 Ιανουαρίου και 7 Φεβρουαρίου 2018 επιμορφωτικές ημερίδες για τους/τις δασκάλους/δασκάλες της Γ΄ και Δ΄ Τάξης των Δημοτικών Σχολείων Ρόδου. Το θέμα των ημερίδων ήταν «Προσέγγιση του διδακτικού αντικειμένου των Θρησκευτικών – Βιωματικό εργαστήριο».

Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

2.4 Επανάσταση - Γ΄ Λυκείου (2017-18)


 "Ο Κύριος με έχρισε και με έστειλε [...] 
να φέρω λεφτεριά στους υποτεγμένους"
(Λκ. 4, 18 και 19)

Εισαγωγή
 Η συμβίωση δεν είναι εύκολη υπόθεση, όπως συμφωνήσαμε στην τελευταία μας συνάντηση. Η συμβίωση έχει ως αφετηρία τη γνωριμία και το σταδιακό ανιδιοτελές άνοιγμα στον πλησίον, όσο διαφορετικός κι αν είναι αυτός. Πολύ περισσότερο μοιάζει με μια πάλη για να μπορέσει κάποιος/κάποια να γνωρίσει τον άλλον/την άλλη και να συμπορευτεί μαζί του/της. Η πάλη όμως αυτή ξεκινά πάντα από τον εαυτό μας, τον αγώνα για τη θεραπεία των εγωκεντρικών τάσεων και την προσπάθεια να είμαστε πλήριες και ερωτικοί!
'Ετσι η συμβίωση, και ειδικά στο γάμο και τον έρωτα, αποτελεί μια διαρκή ακροβασία, η οποία εξελλίσσεται στο πέρασμα του χρόνου. Τη σταθερότητα αυτής της εξέλιξης την προσφέρει  η αγάπη, η οποία διώχνει κάθε φόβο. Η αγάπη αποτελεί βασικό στοιχείο για την ανθρώπινη συμβίωση σε κάθε επίπεδο του βίου. 


Μετά από όλα αυτά, σκέφτομαι μήπως ο έρωτας και η αγάπη είναι η μεγαλύτερη επανάσταση;
Τι είναι όμως επανάσταση;
Ποιες είναι οι ενδεχόμενες σχέσεις των θρησκειών  με την επανάσταση και τα επαναστατικά κινήματα;
Πως μπορούν να γίνουν κατανοητά και να αναλυθούν με θρησκευτικά κριτήρια ζητήματα  επανάστασης και ριζοσπαστικής αλλαγής.
Άραγε το μήνυμα του Χριστού είχε κάτι το επαναστατικό;
Πως το αξιολογείται και ποια μπορεί να είναι η σημασία του για τον σύγχρονο άνθρωπο και τον κόσμο;

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

3.4 Διάλογος

"Ώστε όλοι να είναι ένα"
(Ιω. 17, 21)
Εισαγωγή

Οι σύγχρονες κοινωνίες του δυτικού κόσμου χαρακτηρίζονται από πολυπολιτισμικότητα, η οποία αποτελεί ένα βασικό χαρακτηριστικό που δεν είναι καινούριο στην ιστορία (μάλλον συνιθισμένο).  Αίτημα της εποχής αυτής (όπως και άλλων εποχών) είναι η ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικούς πολιτισμούς, παραδόσεις, ήθη, έθιμα, θρησκείες, γλώσσες και ξέχωρα από όποια διχαστικά στερεότυπα ή προκαταλήψεις. Η αρμονική συμβίωση επιτυγχάνεται μεσά από τη γνωριμία όλων αυτών των διαφορετικών ομάδων, όπως ορθά σημειώσατε στις προηγούμενες συναντήσεις μας.
Βέβαια, για να ξεκινήσει η γνωριμία είναι απαραίτητος ο διάλογος, ώστε να τεθούν οι γέφυρες μιας πρωταρχικής επικοινωνίας, η οποία μπορεί να οικοδομήσει σταδιακά μια σχέση μεταξύ των διαφορετικών ανθρώπων. 

Άραγε γιατί υπάρχουν τόσες πολλές Χριστιανικές Εκκλησίες-Ομολογίες;
Ποια μπορεί να είναι τα εμπόδια στην επικοινωνία και τη συνεργασία των Χριστιανικών Εκκλησιών-Ομολογιών μεταξύ τους;
Αυτά τα προβλήματα μπορούν να επιλυθούν; 
Μπορεί ο διάλογος να συνδεθεί με την αγάπη; Τι προηγείται; Ο διάλογος ή η αγάπη;

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν τις αναζητήσεις μας.

Σάββατο, 3 Φεβρουαρίου 2018

3.4 Ταυτότητα - Α΄ Λυκείου (2017-18)


"ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπὶ παντὸς προσώπου τῆς γῆς" 
(Πρ. Απ. 17, 26)
Εισαγωγή
Σε προηγούμενες αναρτήσεις μας γνωρίσαμε ότι η Εκκλησία φανερώνεται στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, όπου όλοι οι χριστιανοί ενώνονται με τον Χριστό και τον συνάνθρωπό τους κοινωνώντας από το ίδιο Ποτήριο. Την ενότητα αυτή που βιώνουν οι Ορθόδοξοι χριστιανοί προσπαθούν να τη μαρτυρήσουν στον κόσμο μέσα από διάφορες πρωτοβουλίες, όπως του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με απώτερο σκοπό τη συμφιλίωση των πάντων και την ειρηνική συνύπαρξη.

Όμως, για να επιτευχθεί η ενότητα χρειάζεται αγώνας και ο αγώνας εξαρτάται από τις προσωπικές επιλογές μας.
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τις προσωπικές επιλογές;
Στη χριστιανική θεολογία πως εκφράζεται το άνοιγμα προς τον άλλον;
Οι θεολογικές αναφορές είναι χρήσιμες για τις καθημερινές μας σχέσεις;
Εν τέλει, πως μπορεί να είναι ενωμένοι άνθρωποι της καθημερινής ζωής, οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές ταυτότητες, χρησιμοποιούν διαφορετικές γλώσσες, εντάσσονται σε διαφορετικές εθνικές ομάδες, κοινωνίες, πολιτισμούς;
  Το θέμα της ταυτότητας θα μας απασχολήσει στη σημερινή ανάρτηση και θα προσπαθήσουμε να το διερευνήσουμε με βάση τις χριστιανικές θεολογικές προϋποθέσεις.

Τετάρτη, 31 Ιανουαρίου 2018

2.3 Συμβίωση - Γ΄ Λυκείου (2017-18)


"φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, 
ἀλλ’ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον" (Α΄ Ιω. 4, 18)
Εισαγωγή
 Με τη βοήθεια προηγούμενων αναρτήσεών μας εξετάσαμε τα ζητήματα του πλούτου και της εργασίας. Οι νοσηρές καταστάσεις αυτών των εννοιών οδηγούν στην ανθρώπινη διάσπαση. Βέβαια, τα βαθύτερα αίτια της εκμετάλλευσης είναι υπαρξιακά και συνδέονται με τον φόβο του θανάτου. Εξάλλου, οι συνέπειες των όποιων αδικιών οδηγούν στη διάσπαση των ανθρώπων και την απώλεια των όποιων προϋποθέσεων για αρμονική συμβίωση.
Τι είμαι όμως σύμβίωση;
Πώς επιτυγχάνεται;
Ποιες είναι διαστάσεις της Ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας και άλλων θρησκευτικών παραδόσεων για τη συμβίωση των ανθρώπων, τις σύγχρονες μορφές της και τη μοναξιά;
Με βάση τα θρησκευτικά κριτήρια πως τοποθετούμαστε εμείς απέναντι στις δυνατότητες συμβίωσης των ανθρώπων.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν.

Σάββατο, 27 Ιανουαρίου 2018

3.3 Πολυπολιτισμικότητα - Β΄ Λυκείου (2017-18)


"καὶ ἔσεσθέ μου μάρτυρες ἔν τε Ἰερουσαλὴμ 
καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ 
καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς " 
(Πρ. Απ. 1, 8)
Εισαγωγή
Σε προηγούμενη ανάρτησή μας εξετάσαμε τα ποικίλα στερεότυπα και προκαταλήψεις, αναζητήσαμε τα αίτια και τις συνέπειες σε θρησκευτικό επίπεδο και εξερευνήσαμε τη στάση του Χριστιανισμού απέναντι σε αυτές τις νοσηρές καταστάσεις. Μια από τις αιτίες που είχατε αναφέρει ήταν η πολυπολιτσμικότητα.
Τι σημαίνει αυτός ο όρος; 
Οι πολυπολιτισμικές κοινωνίες είναι φαινόμενο σύγχρονο;
Ποια είναι η θρησκευτική διάσταση της πολυπολιτισμικότητας σήμερα;
Εξάλλου, ποια είναι και πως μαρτυρείται η χριστιανική θέση για τον "θρησκευτικά ετέρο" και τον "¨ξένο";
Άραγε υπάρχει η δυνατότητα ειρηνικής συνύπαρξης των ανθρώπων σε πολυθρησκευτικά περιβάλλοντα; Αν ναι, πως μπορεί να κατορθωθεί και ποια είναι τα αίτια που την παρακωλύουν;
Γι' αυτά και άλλα πολλά, διαβάστε στην ανάρτηση που ακολουθεί, οι προτάσεις της οποίας ενδείκνυνται για τέσσερεις διδακτικές ώρες.

Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2018

3.3 Ενότητα - Α΄ Λυκείου (2017-18)



"Ώστε όλοι να γίνουμε ένα" 
(Ιω. 17,21)
Εισαγωγή
Ο χριστιανός συμμετέχοντας στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας τρέφεται με τον ίδιο τον Χριστό καθώς γεύεται το Σώμα και το Αίμα Του. Η θεϊκή αυτή τροφή, όπως τη χαρακτηρίζει ο π Alexander Schmemann, αποτελεί έμπνευση και δράση για την ευχαριστία προς τον συνάνθρωπό μας. Μόνο τότε ευχαριστείται και ο ίδιος ο Κύριος. Όταν η ευχαριστία μας εκφράζεται έμπρακτα προς τον πλησίον.
Όπως γνωρίζετε οι χριστιανοί κατά τη συμμετοχή τους στη θεία Ευχαριστία κοινωνούν από το ίδιο Ποτήριο. Αυτό σίγουρα αποτελεί μια έκφραση ενότητας. 
Μπορεί αυτό το γεγονός να σημαίνει κάτι για τη ζωή των χριστιανών;
Επίσης, με αφορμή το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας μπορούν οι χριστιανοί να σκέφτονται την ενότητα όλων των ανθρώπων και την υπέρβαση των δυσκολιών;
Αλλά πρώτα από όλα, ποιες είναι οι αιτίες που μας διαιρούν;

Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2018

3.2 Στερεότυπα (2017-18)


"ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησεν καὶ εἶπεν αὐτοῖς· ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με, 
μὴ κωλύετε αὐτά, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ." (Μρ. 10, 14) 
Εισαγωγή
Σε προηγούμενη ανάρτησή μας εξετάσαμε το ρόλο του πιστού ως πολίτη και ανακαλύψαμε ορισμένα  παραδείγματα στα οποία οι χριστιανοί πολίτες αγωνίζονται -πολλές φορές αυτοθυσιαστικά- για να μεταμορφώσουν τον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο "μιμούνται" το παράδειγμα ανιδιοτελούς αγάπης και σταυρωτικής αυτοπαραίτησης του Ιησού Χριστού.
Βέβαια, οι ανά τους αιώνες χριστιανοί, δίνοντας τη μαρτυρία του Χριστού στην κοινωνία, έχουν να αντιμετωπίσουν ουκ ολίγους πειρασμούς. Ορισμένοι πειρασμοί συνδέονται με στερεότυπα και προκαταλήψεις που απαντούν στον κοινωνικό χώρο, αλλά και εντός των τοπικών εκκλησιαστικών κοινοτήτων. 
Τι είναι όμως στερεότυπα και προκαταλήψεις; Υπάρχουν στο σχολείο;
Υπάρχουν προκαταλήψεις και στερεότυπα στον θρησκευτικό κόσμο; Ποιες είναι οι αιτίες και οι συνέπειές τους;
Ποια είναι η θέση των θρησκευόμενων και ειδικά των χριστιανών απέναντι στα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις; Υπάρχουν θεολογικά ρεύματα που αντιτίθενται σε κοινωνικές προκαταλήψεις και στερεότυπα; Αν ναι, ποια είναι αυτά;
Ποια είναι η δική μας θέση απέναντι σε αυτές τις θεολογικές θέσεις;

3.2 Ευχαριστία - Α΄ Λυκείου (2017-18)

"Κάθε μέρα συγκεκντρώνονταν με ομοψυχία στο ναό, τελούσαν τη θεία Ευχαριστία σε σπίτια, 
τρώγοντας την τροφή τους γεμάτοι χαρά και με απλότητα στην καρδιά" 
(Πρ. Απ. 2, 46)

Εισαγωγή
Σε προηγούμενη ανάρτηση διαπιστώσαμε ότι η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού. Ο Χριστός είναι η κεφαλή του Σώματος και όλοι οι χριστιανοί μέλη Του. Ο Χριστός οδηγεί την Εκκλησία Του, τη νύμφη του, στο πέρασμα των αιώνων μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία Του και την ολοκλήρωση της Εκκλησίας σε Βασιλεία ή Καινουριο Κόσμο του Θεού.


Πώς όμως οι χριστιανοί βιώνουν αυτή τη σχέση με τον Χριστό;

Το μυστήριο των Μυστηρίων της Εκκλησίας είναι η θεία Ευχαριστία. εκεί η εκκλησία υπάρχει και αποκαλύπτεται ως Σώμα Χριστού. Τι σημαίνουν όμως αυτά τα λόγια;
Ή για να εξετάσουμε τα πράγματ από την αρχή. Τι σημαίνει "ευχαριστία";
Γιατί είναι τόσο σημαντική για τη ζωή της Εκκλησίας;
Ποια είναι η σχέση της Ευχαριστίας με τον ίδιο τον Χριστό και ειδικά με τη θυσία Του;
Το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας έχει κάποια σχέση με τη σύγχρονη κοινωνία και τον κόσμο της;
Αυτά και άλλα πολλά θα εξετάσουμε στην ανάρτηση που ακολουθεί.