Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2016

ΤΟ Β3 ΤΟΥ 1ου ΛΥΚΕΙΟΥ ΡΟΔΟΥ ΣΥΖΗΤΑ ... ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΟ


Στα πλαίσια του εκπαιδευτικού-πολιτιστικού προγράμματος "Η τέχνη του θεολογείν" που ανέλαβαν οι μαθητές του 1ου ΓΕΛ - "Βενετοκλείου" Ρόδου, παρουσιάζονται οι εργασίες των ομάδων κάθε τμήματος. Οι μαθητές εργάσθηκαν ανά ομάδες και αναζητώντας στοιχεία σε βιβλία και σε ηλεκτρονικές πηγές προχώρησαν στη σύνθεση των εργασιών τους.

Οι μαθητές της Β΄ Λυκείου που συμμετέχουν στο πρόγραμμα εργάσθηκαν σε ομάδες. Κάθε ομάδα ανέλαβε να ερευνήσει και να παρουσιάσει τις απόψεις ορισμένων φιλοσόφων, οι οποίες είτε αμφισβητούν τον Θεό είτε αναζητούν την αλήθεια Του πέρα από τις κοινωνικές συμβατικότητες. 

Στόχος των εργασιών ήταν οι μαθητές να χωριστούν σε ομάδες και να αναζητήσουν πληροφορίες για το βίο, το φιλοσοφικό έργο και τη σπουδαιότητα του έργου συγκεκριμένων φιλοσόφων. Η κάθε ομάδα ασχολήθηκε με έναν από τους παρακάτω φιλοσόφους: Carl Marx, Friedrich Nietzsche, Sigmund Freud και Jean-Paul Sartre.

Στη συνέχεια, οι μαθητές προσπάθησαν να αποδώσουν μέσα στη συνάφειά τους και ολοκληρωμένα τα νοήματα ορισμένων ευρύτερα γνωστών φράσεων των παραπάνω φιλοσόφων (που έχουν καταλήξει να είναι τσιτάτα), ξέχωρα από τις τυποποιημένες παρερμηνείες και παρεξηγήσεις που συνήθως επικρατούν και είναι ευρέως διαδεδομένες. 

Μετά την παρακολούθηση των παρουσιάσεων ακολούθησε σε κάθε Τμήμα συζήτηση σχετικά με το αν οι συγκεκριμένες θέσεις των φιλοσόφων "περί Θεού" έχουν σχέση ή αν μπορούν να διαλεχθούν με τη Χριστιανική θεολογία.

Ευθύς αμέσως ακολουθεί η παρουσίαση κάθε ομάδας από το Τμήμα Β3 του 1ου ΓΕΛ - Βενετοκλείου Ρόδου.
                                 


                 Η εργασία του Β3 σχετικά με τον C. Marx




                                            Κι ένα video που πρόβαλαν οι μαθητές στην τάξη, από τη θεατρική παράσταση του Χάουαρντ Ζιν "Ο Μαρξ στο Σόχο", με πρωταγωνιστή τον Άγγελο Αντωνόπουλο.








Η εργασία του Β3 σχετικά με τον F. Nietzsche






                 
                            Η εργασία σχετικά με τον S. Freud      










Η εργασία σχετικά με τον J.P. Sartre 

"ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΣ ... ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ" ΑΠΟ ΤΟ Α1 ΤΟΥ 1ου ΓΕΛ ΡΟΔΟΥ


Στα πλαίσια του εκπαιδευτικού-πολιτιστικού προγράμματος "Η τέχνη του θεολογείν" που ανέλαβαν οι μαθητές του 1ου ΓΕΛ - "Βενετοκλείου" Ρόδου παρουσιάζονται οι εργασίες των ομάδων κάθε τμήματος. Οι μαθητές εργάσθηκαν ανά ομάδες και αναζητώντας στοιχεία σε βιβλία και σε ηλεκτρονικές πηγές προχώρησαν στη σύνθεση των εργασιών τους.

Σκοπός της εργασίας με θέμα "Μεταμορφώνοντας ... τον κόσμο"  ήταν να προσπαθήσουν οι μαθητές της Α΄ Λυκείου να συνδυάσουν την εορτή της μεταμόρφωσης του Χριστού, αλλά και τις εορτές των αγίων με το μήνυμα για μεταμόρφωση-αλλαγή του κόσμου. Η διαπραγμάτευση του θέματος ήταν ελεύθερη και οι μαθητές έδωσαν ποικίλα μηνύματα.

Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα μαθητών του Α1 συνδύασε με ευρηματικό τρόπο τη Μεταμόρφωση του Κυρίου με την επιτακτική ανάγκη, οι άνθρωποι να λάβουν έμπνευση από αυτή την εορτή και να μεταμορφώσουν τον πλανήτη, που απειλείται από την οικολογική καταστροφή-παραμόρφωση.



Για να δείτε την εργασία του Α1, πατήστε ΕΔΩ

Παρασκευή, 29 Ιανουαρίου 2016

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ



Με αφορμή την εορτή των Τριών Ιεραρχών παρουσιάζουμε ένα ενδιαφέρον video που δημιούργησε η Χριστιανική Φοιτητική Δράση Θεσσαλονίκης.

Θεωρώ ότι η συγκεκριμένη αποτύπωση του έργου και του λόγου των Τριών Οικουμενικών Διδασκάλων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια γόνιμη -με επίκαιρο προσανατολισμό- συζήτηση  με τους μαθητές του Λυκείου. 

Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Συντονιστική Επιτροπή Ορθοδόξων Χριστιανών Φοιτητών προς τιμήν των καθηγητών του Α.Π.Θ.


ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ - Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΚΙΑΔΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟ Α5 ΤΟΥ 1ου ΓΕΛ ΡΟΔΟΥ

Στα πλαίσια του εκπαιδευτικού-πολιτιστικού προγράμματος "Η τέχνη του θεολογείν" που ανέλαβαν οι μαθητές του 1ου ΓΕΛ - "Βενετοκλείου" Ρόδου παρουσιάζονται οι εργασίες των ομάδων κάθε τμήματος. Οι μαθητές εργάσθηκαν ανά ομάδες και αναζητώντας στοιχεία σε βιβλία και σε ηλεκτρονικές πηγές προχώρησαν στη σύνθεση των εργασιών τους.



Ορισμένες ομάδες των Τμημάτων της Α΄ Λυκείου ασχολήθηκαν με την έρευνα των εικόνων της Παναγίας στα Δωδεκάνησα. Κάθε ομάδα από κάθε τμήμα ήταν ελεύθερη να επιλέξει όποια εικόνα της Παναγίας επιθυμούσε. Γι' αυτό το λόγο, ορισμένα θέματα είναι κοινά.

Μια ομάδα μαθητών του Α5 αναζήτησε πληροφορίες και περιέγραψε το ιστορικό της εικόνας και της Μονής της Παναγίας Σκιαδενής στη Ρόδο.

Για να δείτε την παρουσίαση πατήστε στο όνομα του τμήματος.   Α5

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ - Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑ ΑΠΟ ΤΟ Α2 ΤΟΥ 1ου ΓΕΛ ΡΟΔΟΥ


Στα πλαίσια του εκπαιδευτικού-πολιτιστικού προγράμματος "Η τέχνη του θεολογείν" που ανέλαβαν οι μαθητές του 1ου ΓΕΛ - "Βενετοκλείου" Ρόδου παρουσιάζονται οι εργασίες των ομάδων κάθε τμήματος. Οι μαθητές εργάσθηκαν ανά ομάδες και αναζητώντας στοιχεία σε βιβλία και σε ηλεκτρονικές πηγές προχώρησαν στη σύνθεση των εργασιών τους.


Η ομάδα μαθητών του Α2 πληροφορίες και μετέφερε στοιχεία σχετικά με την εικόνα της Παναγίας Παντάνασσας της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου Αγίου Όρους.

Για να δείτε την παρουσίαση πατήστε  ΕΔΩ

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ - Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΣΑΜΠΙΚΑ

ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ Α1, Α3, Α5 ΚΑΙ Α6 ΤΟΥ 1ου ΓΕΛ ΡΟΔΟΥ

Στα πλαίσια του εκπαιδευτικού-πολιτιστικού προγράμματος "Η τέχνη του θεολογείν" που ανέλαβαν οι μαθητές του 1ου ΓΕΛ - "Βενετοκλείου" Ρόδου παρουσιάζονται οι εργασίες των ομάδων κάθε τμήματος. Οι μαθητές εργάσθηκαν ανά ομάδες και αναζητώντας στοιχεία σε βιβλία και σε ηλεκτρονικές πηγές προχώρησαν στη σύνθεση των εργασιών τους.

Ορισμένες ομάδες των Τμημάτων της Α΄ Λυκείου ασχολήθηκαν με την έρευνα των εικόνων της Παναγίας στα Δωδεκάνησα. Κάθε ομάδα από κάθε τμήμα ήταν ελεύθερη να επιλέξει όποια εικόνα της Παναγίας επιθυμούσε. Γι' αυτό το λόγο, ορισμένα θέματα είναι κοινά.


Το ιστορικό της εικόνας και της Μονής της Παναγίας Τσαμπίκας Ρόδου, καθώς και τα θαύματά της ερεύνησαν και παρουσίασαν ομάδες μαθητών των τμημάτων Α1, Α3, Α5 και Α6.

Για να δείτε την παρουσίαση κάθε ομάδας πατήστε επάνω στον αριθμό κάθε τμήματος




"Παναγία Τσαμπίκα - Το σύμβολο της Ρόδου" από το Α1

"Παναγία Τσαμπίκα - η θαυματουργός εικόνα" από το Α3

"Η ιστορική εύρεση της εικόνας της Παναγίας Τσαμπίκας" από το Α5

"Ιστορικό και θαύματα της Παναγίας Τσαμπίκας" από το Α6




Δευτέρα, 25 Ιανουαρίου 2016

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ

Ο έρωτας και οι σχέσεις των δύο φύλων στη χριστιανική θεολογία


Ο έρωτας είναι κάτι το απαγορευμένο στην Εκκλησία; Είναι ο έρωτας μια μεγάλη αμαρτία; Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας για τις προγαμιαίες σχέσεις; Η παρθενία των μοναχών είναι ανώτερη από το γάμο; Τι είναι τελικά αμαρτία;




Ο π. Βαρνάβας Γιάγκου αναλύει με θεολογική τεκμηρίωση τη σημασία του έρωτα, υπογραμμίζοντας το σκοπό της Εκκλησίας να αναδείξει την ερωτική φύση του ανθρώπου και να οδηγήσει τους ανθρώπους στην πληρότητα της σχέσης. Συγχρόνως, αναφέρεται στη σχέση του έρωτα με τη σεξουαλικότητα.






Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου 2016

ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ



"Εκείνο που έχει καίρια σημασία στη σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στα χρόνια αυτά είναι η συνάντηση δύο κοσμοθεωριών και η γέννηση από τη συνάντηση αυτή ενός νέου κόσμου. [...] Η συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στο επίπεδο της κοσμοθεωρίας δημιούργησε συγκρούσεις, αλληλοεπιδράσεις, αλλά και ιστορικής σημασίας μεταμορφώσεις τόσο στον Ελληνισμό, όσο στον Χριστιανισμό. [...]


Το 'ουκ ένι Έλλην και Ιουδαίος' που διακήρυξε ο Παύλος δεν ήταν εύκολο να γίνει ιστορική πραγματικότητα. Σήμαινε μια βαθύτατη αλλαγή στην Ιστορία, της οποίας δημιουργοί ήταν οι Έλληνες Πατέρες. Η δημιουργική συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στα πρόσωπα των πρώτων Πατέρων της Εκκλησίας έκρινε έτσι οριστικά και ευεργετικά την πορεία όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της Παγκόσμιας Ιστορίας".

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα), Ελληνισμός και Χριστιανισμός, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 2003, σελ. 194 και 197 αντίστοιχα. 

Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι σε τοιχογραφία Ορθόδοξης Εκκλησίας

Το παρακάτω τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου, με τίτλο "Ας κρατήσουν οι χοροί", θεωρώ ότι αποτυπώνει με μεστό τρόπο τη σύγχρονη ταυτότητα του Νεοέλληνα και περιγράφει με συντομία (ορθά όμως!) τη σχέση του νεοελληνικού πολιτισμού με τον ανά τους αιώνες ελληνισμό και τη σύζευξή του με το χριστιανικό-εκκλησιαστικό τρόπο ζωής.




Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 25 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου βλέπε ΕΔΩ

ΠΑΝΑΓΙΑ, Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ


"Οι Ορθόδοξοι χριστιανοί τιμούν και ευλαβούνται τη Θεοτόκο. Στο πρόσωπό της τιμάται ο άνθρωπος, η μητέρα, η γυναίκα. Η ύψιστη τιμή και ευλάβεια εκφράζονται με την περίοπτη θέση που η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δώσει στη Θεοτόκο, καθώς και με τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει την αγάπη και το σεβασμό της. Οι εικόνες της έχουν δεσπόζουσα θέση στους ναούς μας, πολλοί ναοί της είναι αφιερωμένοι και εξαίσιοι ύμνοι και ακολουθίες έχουν συνταχθεί προς τιμήν της. Η τιμή και η αγάπη των πιστών κορυφώνονται στους εορτασμούς των γεγονότων της ζωής της, στις λεγόμενες Θεομητορικές εορτές" (Από το βιβλίο των Θρησκευτικών της Α΄Λυκείου, σελ. 89).

Άξιον εστί: Ο ύμνος στη Μητέρα του Θεού



Η εικόνα της Παναγίας "Άξιον εστί" από το το Πρωτάτο Αγίου Όρους



Η εικόνα της Παναγίας "Φοβερά Προστασία" από την Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους


Αγνή Παρθένε Δέσποινα: Ποίημα του Αγίου Νεκταρίου Επισκόπου Πενταπόλεως 
(ψάλλουν μοναχοί της Ιεράς Μονής Σιμωνόπετρας Αγίου Όρους)




Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 16 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου βλέπε ΕΔΩ

Κυριακή, 17 Ιανουαρίου 2016

ΣΥΝΑΓΜΕΝΟΙ ΣΤΗ ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ: Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ



"Αυτοί όλοι ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της Θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές.  Ένα δέος τους κατείχε όλους όσοι έβλεπαν πολλά εκπληκτικά θαύματα να γίνονται μέσω των αποστόλων.  Κι όλοι οι πιστοί ζούσαν σ' έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά` ακόμη πουλούσαν και τα χτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός.  Κάθε μέρα συγκεντρώνονταν με ομοψυχία στο ναό, τελούσαν τη Θεία Ευχαριστία σε σπίτια, τρώγοντας την τροφή τους γεμάτοι χαρά και με απλότητα στην καρδιά.  Δοξολογούσαν το Θεό, κι όλος ο λαός τους εκτιμούσε.  Και ο Κύριος πρόσθετε κάθε μέρα στην εκκλησία αυτούς που σώζονταν" {Πρ. 2, 42-47}.


Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 15 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου, πατήστε ΕΔΩ


ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ

" Η βία εν ονόματι της θρησκείας βιάζει την ουσία της θρησκείας. Και κάθε έγκλημα στο όνομα της θρησκείας είναι έγκλημα κατά της ίδιας της θρησκείας. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το λάδι της θρησκείας, για να δυναμώνει τη φωτιά των συγκρούσεων. Η θρησκεία είναι θείο δώρο, που γαληνεύει τις καρδιές, θεραπεύει τις πληγές και φέρνει πλησιέστερα άτομα και λαούς." Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου

Το φαινόμενο του θρησκευτικού φανατισμού
(αποσπάσματα κειμένων από τη δ.ε. 21 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου και κείμενα του Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ)


α) Το φαινόμενο του φανατισμού (μορφές, προϋποθέσεις, αίτια)

Τι είναι ο φανατισμός; 



Φανατισμός (fanum=ιερό) ονομάζεται η αποκλειστική και με πάθος προσπάθεια επιβολής των ιδεών ενός ατόμου ή μιας ιδεολογίας. Ο φανατικός δεν ανέχεται τις αντίθετες απόψεις και είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει βία για να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους του.

Που συναντά κανείς τον φανατισμό;

Σε ιδεολογίες πολιτικές
                       εθνικιστικές
                       θρησκευτικές
                       αθλητικές (χουλιγκανισμός)





Ιδιαίτερα στο θρησκευτικό χώρο, ο φανατισμός βρίσκει πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθεί, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, της Ινδίας, της Βόρειας Ιρλανδίας.
Βέβαια, ο θρησκευτικός φανατισμός διακρίνεται από την αγωνιστικότητα για τη μετάδοση μιας πίστης.

Ωστόσο, οφείλει κανείς να αναγνωρίσει ότι τις περισσότερες φορές ο θρησκευτικός φανατισμός αποτελεί το ένδυμα για την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων και εξουσιαστικών επιτεύξεων.


Ποιές μπορεί να είναι οι μορφές θρησκευτικού φανατισμού;

α) θρησκολοψία (σχολαστική τήρηση θρησκευτικών εντολών με δεισιδαιμονικά και ψυχοπαθολογικά-ψυχονευρωτικά χαρακτηριστικά)
β) πουριτανισμός (υπερβολικά αυστηρή προσκόλληση στην ηθική καθαρότητα)
γ) θεμελιοκρατία ή φονταμενταλισμός ή συντηρητισμός (άκριτη εμμονή στο παρελθόν)
δ) προσηλυτισμός (στρατολόγηση οπαδών με δόλια μέσα)
ε) θεοκρατία (διοίκηση του κράτους με θρησκευτικούς νόμους) 
                                                                     στ) θρησκευτικός επεκτατισμός (επιβολή μιας θρησκείας με βίαια ή πολεμικά μέσα)

Ποιές είναι οι προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί ο φανατισμός στον θρησκευτικό χώρο;

Σε γενικές γραμμές θα σημειώναμε ότι είναι το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των ανθρώπων, η ημιμάθεια ή και η άγνοια, η έλλειψη δημοκρατικών διαδικασιών σε ένα μεγάλο κοινωνικό σύνολο και η μη καλλιέργεια της δημοκρατικής συνείδησης, καθώς και η απουσία κριτικής σκέψης.


Ποια είναι τα αίτια του θρησκευτικού φανατισμού;

Η πολύπλευρη επιστημονική έρευνα εντοπίζει τα αίτια:

1. σε ψυχολογικό επίπεδο, ατομικό ή συλλογικό
->το άτομο αναζητά φανταστικούς εχθρούς για να μεταθέσει τα προσωπικά προβλήματα
-> μια ομάδα, που χαρακτηρίζεται από ψυχονευρωτική νοοτροπία, αισθανόμενη δυνατή λόγω των πολλών ανθρώπων (ψυχολογία της μάζας) εξωτερικεύει τα συναισθήματά της προς το διαφορετικό και εκρήγνεται.

2. σε πολιτικά και κοινωνικά αίτια
Τα τελευταία σχετίζονται με προβλήματα οικονομικής κρίσης και κοινωνικής σταθερότητας. Πολλές φορές οι πολιτικές ηγεσίες τροφοδοτούν το μίσος προς μια έθνική -φυλετική, κοινωνική, θρησκευτική, ταξική ομάδα για τη διατήρηση της εξουσίας τους. Επομένως, δημιουργούν ένα πλαστό (ψεύτικο) πρόβλημα ως αντιπερισπασμό απέναντι στα πραγματικά προβλήματα (π.χ. ο αντισημιτισμός επί της ναζιστικής Γερμανίας)

 3. σε θρησκευτικά αίτια
Αυτά παράγονται από μια συγκεκριμένη ερμηνευτική προσέγγιση στη διδασκαλία της θρησκείας. Συνεπώς, η φανατισμένη νοοτροπία και συμπεριφορά ανάγονται σε αρετή και η βία είναι το μέσο εξάπλωσης των θρησκευτικών ιδεών.


β) Θρησκευτικός φανατισμός και ανεξιθρησκία στην ιστορία (ενδεικτικά παραδείγματα)

1ος-4ος αι μ.Χ. στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: Διωγμοί των χριστιανών

4ος-8ος αι. μ.Χ. στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: βίαιες συγκρούσεις στο εσωτερικό του Χριστιανισμού λόγω των αιρέσεων και διωγμός των αιρετικών από τους (βυζαντινούς) αυτοκράτορες.

11ος-15ος αι μ.Χ.: Οι Σταυροφορίες κατά τις οποίες η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησίας διώκε τους Ορθόδοξους χριστιανούς, τους Ιουδαίους και τους Μουσουλμάνους. 


Την ίδια περίοδο κυριάρχησε η Ιερά Εξέταση με το "κυνήγι των μαγισσών στη Δυτική Ευρώπη και αργότερα στην Αμερική.



16ος-19ος αι μ.Χ.; Οι θρησκευτικοί πόλεμοι μεταξύ Προτεσταντών και Ρωμαιοκαθολικών στην Ευρώπη.

8ος-21ος αι: Διάφοροι διωγμοί των χριστιανών και των Ιουδαίων από το Ισλάμ.


Το αίτημα της ανεξιθρησκίας

Ανεξιθρησκία είναι ο σεβασμός των διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων από το κράτος και κάθε πολίτη.
Ενδεικτικό ήταν το Διάταγμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, γνωστό ως Διάταγμα των Μεδιολάνων, το 313μ.Χ.


Ουσιαστικά όμως, η ανεξιθρησκία αναπτύχθηκε στην Ευρώπη και τον δυτικό κόσμο χάρη στο Διαφωτισμό και τη "διακήρυξη των Δικαιωμάτων του ανθρώπου της Γαλλικής Επανάστασης (1789).


Η παγκόσμια προσπάθεια καθιέρωσης της ανεξιθρησκίας καθιερώθηκε στην "Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου" από τον Ο.Η.Ε., το 1948 (άρθ. 18).
Βέβαια, πάντοτε μένει ζητούμενο, αν έχει καθιερωθεί έμπρακτα ή αν αποτελεί απλώς ανεφάρμοστο νόμο.

γ) Ο Χριστιανισμός απέναντι στο φανατισμό και τους αλλόδοξους

Ο Χριστιανισμός αρνείται τον φανατισμό. Ο Χριστός δίδαξε έμπρακτα την αγάπη, τονίζοντας ότι κάθε άνθρωπος όσο διαφορετικός κι αν είναι, αποτελεί τον πλησίον. Ενδεικτική είναι η παραβολή του Σπλαχνικού Σαμαρείτη (Λκ. 10, 25-37)
Το παράδειγμα του Κυρίου ακολουθούν οι μαθητές Του, αλλά και οι ανά τους αιώνες μαθητές Του μέχρι σήμερα. Στην Καινή Διαθήκη, αλλά και στα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας πουθενά δεν αναφέρεται η χρήση βίας για τη διάδοση του Χριστιανισμού.

Βέβαια, όπως προαναφέρθηκε, η ιστορία του Χριστιανισμού έχει πολλά παραδείγματα βίαιης επιβολής της εν Χριστώ διδασκαλίας. Αυτά οφείλονται σε παρερμηνεία της χριστιανικής διδασκαλίας, σε ζηλωτική και θεμελιοκρατική κατονόηση των ευαγγελικών επιταγών και οπωσδήποτε σε εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων (πολιτικών, εξουσιαστικών κλπ).

Η Ορθόδοξη Εκκλησία και τα κριτήρια ενάντια στον φανατισμό 

1. Η Εκκλησία καταδίκασε το "εισπηδητικό μαρτύριο", δηλαδή τη ζηλωτική επιθυμία των χριστιανών να μαρτυρήσουν μόνοι τους, χωρίς να εξαναγκασθούν.

2. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αρνήθηκε τον "ιερό πόλεμο".

3. Η ιεραποστολή της Εκκλησίας σημαίνει μαρτυρία της εν Χριστώ ζωής και σε κάθε περίπτωση σεβασμό προς τη θρησκεία, την κοινωνική και εθνική ιδιοσυγκρασία κάθε ανθρώπου.


Η θέση των χριστιανών απέναντι στους ετερόδοξους και τους ετερόθρησκους


Η αποδοχή της ιδιαιτερότητας και η κατάφαση της προσωπικής ελευθερίας κάθε ανθρώπου (και επομένως και κάθε λαού) επιβεβαιώνει την αγάπη προς τον Σταυρωθέντα και Αναστάντα Κύριο. Η ενέργεια αυτή ουσιαστικά ασπάζεται την «κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ» δημιουργία και ωθεί την ανθρώπινη υπόσταση προς το «καθ᾿ ὁμοίωσιν» του Θεού. Κριτήριο της στάσης τούτης παραμένει ο Ενσαρκωμένος Λόγος του Θεού[1]. Σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας Αναστάσιο, όπως Εκείνος κατακτούσε τις καρδιές των ανθρώπων με την ειρήνη, τη χαρά και την αγάπη κατά τον ίδιο τρόπο οφείλουν τα μέλη της Εκκλησίας να λειτουργούν· «χωρίς πολεμικήν, χωρίς κριτικήν των άλλων ομολογιών, χωρίς επιθέσεις», ούτε ακόμη εναντίον των άλλων θρησκειών[2].
«Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Χριστός είναι ο απόλυτος Ένας και το μεγαλείο Του είναι μοναδικό και ασύγκριτο. Επομένως, δεν υπάρχει ανάγκη να μειώσουμε τους άλλους, για να εξυψώσουμε τη μεγαλοπρέπειά Του. Το μεγαλείο Του, αποκαλυπτόμενο πάντα στο μυστήριο της ταπεινώσεως και της αγάπης, δεν περιφρονεί τον οποιονδήποτε ή το οτιδήποτε, αλλά φανερώνει την αλήθεια που υπάρχει ακόμη και στην πιο απλή έμπνευση μέσα στην ιστορία του κόσμου»[3]. Στη θέση αυτή περιέχεται η πεμπτουσία του ιεραποστολικού έργου· επιβεβαιώνεται ότι η αλήθεια του Κυρίου αποκαλύπτεται με μαρτυρία ζωής και χωρίς απολογητικό ή επιθετικό τρόπο απέναντι σε όποιο πρόσωπο ο Θεός φέρνει στο δρόμο των χριστιανών[4].
            Εξάλλου, η χριστιανική στάση απέναντι στους εκπροσώπους ή στα μέλη των άλλων θρησκευμάτων χρειάζεται να είναι εποικοδομητικά κριτική. Η συμπεριφορά των χριστιανών έναντι των ανθρώπων οι οποίοι ζουν σε ένα διαφορετικό κοινωνικά και πολιτιστικά περιβάλλον είναι ανάγκη να διαχέεται από αποδοχή και κατανόηση. Η αποδοχή και η κατανόηση του άλλου είναι ενέργειες της φλόγας της αγάπης του Χριστού. «Το ανθρώπινο πρόσωπο, ακόμη και αν οι θρησκευτικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις του είναι εσφαλμένες, δεν έχει χάσει τη θεία προέλευσή του· έχοντας δημιουργηθεί ‘κατ’  εικόνα Θεού’, κάθε άνθρωπος είναι αδελφός μας»[5].
Με λίγα λόγια, οι ενέργειες του Αγίου Πνεύματος γίνονται αποδεκτές από όλους τους ανθρώπους και αγκαλιάζουν το σύμπαν. Ως εκ τούτου, και «η Εκκλησία ως μυστήριο της Βασιλείας ενεργεί εκ μέρους και υπέρ της ανθρωπότητας ολοκλήρου»[6]. Η προσφορά της αγάπης στον πλησίον, δηλαδή στον συνάνθρωπο-αδελφό, αποτελεί «ορθόδοξο θεολογική συνέπεια» και με διαυγή τρόπο αποκαλύπτει την ορθοδοξία ως ορθοπραξία, θέτοντας τις ορθές βάσεις για τη δημιουργία στέρεων νέων χριστιανικών εκκλησιών στα πέρατα της γης.



δ) Η ανεξιθρησκία στην Ελλάδα

Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827) και σημερινό Σύνταγμα (άρ. 13): Κατοχυρώνεται η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης. Επίσης, διακηρύσσεται η προστασία της θρησκευτικής συνείδης και της θρησκευτικής λατρείας, με τον όρο να μην προσβάλλει τα χρηστά ήθη και να μην ασκεί προσηλυτισμό, διότι η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρείται "επικρατούσα θρησκεία"

ε) Η τέχνη απέναντι στο φανατισμό. Το παράδειγμα εναντίωσης στο φασισμό

Το τραγούδι των Manic Street Preachers "If you tolerate this then your children will be next" μεταφέρει με άμεσο και μεστό τρόπο το μήνυμα ενάντια στο φασισμό και τηρουμένων των όποιων αναλογιών σε κάθε είδους φανατισμό. 




[1] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σελ. 205.
[2] Αρχιμ. Αναστασίου Γιαννουλάτου (νυν Αρχιεπισκόπου Τιράνων), «Αφετηριακαί σκέψεις  δια την Εξωτερικήν Ιεραποστολήν», τεύχ. 38-39 (1968), σελ. 19-23.
[3]  Αναστασίου Γιαννουλάτου Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Η λησμονημένη εντολή “Πορευθέντες...”.  Από το λήθαργο στην αφύπνιση, εκδ. Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 2014, σελ. 324.
[4] Ενδεικτικά βλ. τα παραδείγματα διαλόγου του αγίου Κυρίλλου με τους Σαρακηνούς και τους Χαζάρους (βλ. Ταχιάου Αιμιλιανού-Αντώνιου, Κύριλλος και Μεθόδιος, εκδ. Αδελφών Κυριακίδη 1997, σελ. 63-86), αλλά και του αγίου Γρηγορίου Παλαμά με μία  ισλαμική φυλή (Γρηγορίου Παλαμά, Προς τους αθέους Χιόνας, Διάλεξις συγγραφείσα παρά ιατρού του Ταρωνίτου παρόντος και αυτηκόου γεγονότος, Σωτήρ 15, σελ. 240-246).
[5] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σελ. 205. Πρβλ. σχετικές απόψεις στο Παπαθανασίου Θανάση, Ο Θεός μου ο αλλοδαπός, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2002, σσ. 68.
[6] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σελ. 205.



Τρίτη, 12 Ιανουαρίου 2016

Ο ΤΡΙΑΔΙΚΟΣ ΘΕΟΣ: ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

"Η φιλοξενία του Αβραάμ", Αντρέι Ρουμπλιόφ (15ος αι) 
"Η Εκκλησία εικονίζει την κοινωνία του Τριαδικού Θεού και τα μέλη της αποτελούν ένα σώμα με σκοπό την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, την καλλιέργεια και την επίτευξη της πανανθρώπινης ενότητας και σωτηρίας. Ας μη λησμονούμε άλλωστε ότι κάθε τοπική εκκλησιαστική κοινότητα έχει τα δικά της πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Η Μία Εκκλησία ουσιαστικά αποτελεί ένα αμάλγαμα ποικίλων τοπικών παραδόσεων και πολιτισμών. Το σημείο ενότητας όμως, των εκκλησιών αποτελεί η ομοφωνία στην πίστη, όπως ομολογήθηκε στον σύντομο και περιεκτικό λόγο του απόστολου Πέτρου: «σὺ εἶ ὁ χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος»[1]. Σχετικά με αυτό το θέμα ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος παρατηρεί με έμφαση ότι «δεν αναζητείται η ομοιομορφία, αλλά η ομοψυχία  στην πολυφωνία, η αποδοχή της πολιτιστικής πολυμορφίας υπήρξε πάντοτε χαρακτηριστικό της ορθόδοξης χριστιανοσύνης»[2]. [...] 

Η αποστολή της Εκκλησίας στα έθνη καθοδηγείται από τον Παράκλητο, «τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται»[3], και το οποίο συντηρεί και αγιάζει όλη την κτίση. [...]


video


            Με το γεγονός της Πεντηκοστής ξεκινά η ιστορική ανάπτυξη της Εκκλησίας και η δυναμική αύξηση των μελών της μέσω του κηρύγματος. Επομένως, η Εκκλησία μόνο μέσω της οικουμενικότητας και της καθολικότητάς της παραμένει αυθεντική συνέχεια της εμπειρίας της Πεντηκοστής. ¨Οπως, λοιπόν, παρατηρεί ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος «η πνευματική μας ζωή δεν θα αποκτήσει τη θέρμη, το εύρος, την γνησιότητά της, αν συνεχίσουμε να ζούμε μια χριστιανοσύνη περιορισμένη μέσα στα στενά όρια της κοινότητας που ζούμε»[4].. Αντίθετα, απαιτείται το άνοιγμα και ο διάλογος προς τον πλησίον, δηλαδή προς κάθε άνθρωπο. Μόνο τότε «η Εκκλησία, όπως συνεχώς λέμε στο ‘Σύμβολο της Πίστεως’ μας, είναι καθολική εξ ορισμού, διότι αγκαλιάζει όλον τον κόσμο»[5]".





*Τα παραπάνω αποσπάσματα προέρχονται από τη μελέτη του Ν. Γ. Τσιρέβελου, Θεολογική θεμελίωση της Ορθόδοξης μαρτυρίας. Σπουδή στο έργο του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, εκδ. Ostracon Publishing, Θεσσαλονίκη 2015, σελ. 65, 67 και 69-70 αντίστοιχα.


Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 14 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου βλέπε ΕΔΩ



[1] Μτθ. 16,16.
[2] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σελ. 131.
[3] Ιω. 15,26β. 
[4] Anastasios Yannoulatos (present Archbishop of Tirana), “Orthodox Spirituality and External Mission”, International Review of Mission, 52 (1963), pg 301. Πρβλ. Παπαθανασίου Θανάση, Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται, εκδ. Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 85 κ.ε..
[5] Anastasios Yannoulatos (present Archbishop of Tirana), “Orthodox Spirituality and External Mission”, International Review of Mission, 52 (1963), pg 301.

ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ



"Η οικουμενική κίνηση ξεκίνησε τον περασμένο αιώνα με σκοπό να συντονίσει τις προσπάθειες για μια αμοιβαία ιεραποστολική εργασία των Προτεσταντικών Εκκλησιών. Η Ορθόδοξη Εκκλησία με τις πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου πρωτοστάτησε στην επίτευξη της συνάντησης και την προαγωγή του διαλόγου μεταξύ των Χριστιανικών Εκκλησιών[1]. Οι ουσιαστικές, όμως, απαρχές των διαχριστιανικών επαφών εντοπίζονται στη δράση του Π.Σ.Ε., η οποία ξεκίνησε μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι πρωτοβουλίες αυτές προέκυψαν μέσα από τις τότε παγκόσμιες εξελίξεις και τη δίψα του πλανήτη για ειρήνη και ενότητα[2]. Συγχρόνως, απέβλεπαν στην αλληλογνωριμία των Εκκλησιών με απώτερο σκοπό την ένωσή τους.  Τις επόμενες δεκαετίες ξεκίνησαν οι επίσημοι διάλογοι των Ορθοδόξων με τις άλλες Χριστιανικές Εκκλησίες οι οποίοι συνεχίζουν μέχρι τις μέρες μας[3].

[...]



" Τι μπορεί να προσφέρει η Ορθοδοξία,  για να προάγει τις διαχριστιανικές επαφές και να συμβάλλει περισσότερο στην ανάπτυξη της παγκόσμιας ιεραποστολής. Στο ζήτημα αυτό, η θέση του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου είναι ξεκάθαρη: «Η ορθόδοξη θεολογία -και ειδικά η ορθόδοξη εκκλησιολογία- μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στον ορθό προσανατολισμό ολόκληρου του χριστιανικού κόσμου. Μέσω των οικουμενικών αυτών συναντήσεων μας παρέχεται η ευκαιρία να επιδρούμε έμμεσα, με τρόπο πολύμορφο, στους εκπροσώπους διαφόρων Εκκλησιών και μέσω αυτών στις νεότερες χριστιανικές Εκκλησίες της Αφρικής και της Ασίας»[4].

[...] 

"Οι Χριστιανικές Εκκλησίες οφείλουν τελικά να φανερώσουν τις ιδιαίτερες παραδόσεις τους απέναντι στα προβλήματα του πλανήτη, προχωρώντας σε μία δημιουργική σύνθεση των εμπειριών τους. Συγχρόνως, «να μην περιορίζονται σε ωραίες αναλύσεις και προτροπές, αλλά να είναι πραγματικά αυτό που τάχθηκαν να είναι: κέντρα ηθικής και πνευματικής εμπνεύσεως και διαμορφώσεως προσωπικοτήτων, εργαστήρια ανιδιοτελούς αγάπης»[5]. Ο ρόλος τους προέχει να είναι κριτικός, ενορατικός, χαρισματικός, προσφέροντας μέσω του Ευαγγελίου τη θεραπεία  των κοινωνικών καρκινωμάτων. Ειδικά σήμερα που ο τεχνοκρατικός πολιτισμός ανυψώνει με περισσή υπερηφάνεια την αυτάρκεια, τη λαγνεία, και τη φιλαυτία μίας σύγχρονης Βαβέλ και δημιουργεί άλυτα ζητήματα, απαιτείται οι Χριστιανοί να διακηρύξουν με μία φωνή ότι «το μέσο για την πνευματική ισορροπία του ανθρώπου δεν είναι η υποταγή της φύσεως στις επιθυμίες του ατόμου, αλλά η υποταγή της ατομικής επιθυμίας, η απάρνηση, η άσκηση, η κάθαρση του εγώ»[6].



*Τα παραπάνω αποσπάσματα προέρχονται από τη μελέτη του Ν. Γ. Τσιρέβελου, Θεολογική θεμελίωση της Ορθόδοξης μαρτυρίας. Σπουδή στο έργο του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, εκδ. Ostracon Publishing, Θεσσαλονίκη 2015, σελ. 168, 170-1 και 186-7 αντίστοιχα.


Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 12 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου βλέπε ΕΔΩ



Η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως με τον Πάπα Ρώμης στα Ιεροσόλυμα (26/05/2014)


Εορτή του Αγίου Ανδρέα στην Κωνσταντινούπολη, παρουσία του Πάπα Ρώμης Φραγκίσκου  (30/11/2014)



Σχετικά με το έργο και τη δράση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών


[1] Για περισσότερα βλ. τις ακόλουθες μελέτες: Β. Σταυρίδη, Ιστορία της Οικουμενικής κινήσεως, εκδ. Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 1984, σελ. 65-104˙ π Γ. Τσέτση, Η Συμβολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην ίδρυση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, εκδ. Τέρτιος, Κατερίνη, 1987 σελ. 51-168.
[2] "Έκθεσις του Β΄ Τμήματος της Δ΄ Συνελεύσεως του Π.Σ.Ε. εν Ουψάλα: 'Ανανέωσις ν τη ιεραποστολή'", Πορευθέντες, τεύχ. 41-42 (1969), σελ. 7: «Εις έναν κόσμον, εις τον οποίον ολόκληρος η ανθρωπότης αγωνίζεται δια να συνειδητοποιήση την κοινή αυτής ανθρώπινη υπόστασιν αντιμετωπίζουσα κοινάς απογοητεύσεις και συμμετέχουσα εις κοινάς ελπίδας, η Χριστιανική Εκκλησία πρέπει να ταυτίση εαυτήν προς ολόκληρον την παγκόσμιον κοινότητα, εκτελούσα το έργο της μαρτυρίας και της διακονίας».
[3] Σχετικά με το διάλογο της Ορθόδοξης με τις άλλες Εκκλησίες βλ. Ενδεικτικά: Ματσούκα, Οικουμενική Κίνηση, εκδ. Π. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1996.
[4] Αναστασίου, Η λησμονημένη εντολή ΄Πορευθέντες...'. Από το λήθαργο στην αφύπνιση, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 2014, σελ. 316."

[5] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σελ.102.

[6] Αναστασίου, Παγκοσμιότητα, σελ. 61. Η πρόταση αυτή -τηρουμένων των αναλογιών- ισχύει και για τη συνεργασία σε κοινωνικά ζητήματα των Χριστιανικών Εκκλησιών με τις μεγάλες Θρησκείες του κόσμου. Για περισσότερα σχετικά με αυτό το θέμα βλ. Αναστασίου, Παγκοσμιότητα, σελ. 60 και 103 κ.ε.."