Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2016

Τι συμβαίνει με τα Θρησκευτικά;

Συνέντευξη του θεολόγου καθηγητή κου Απόστολου Μπάρλου σχετικά με το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά. Στην ακόλουθη συνέντευξη δίδονται δίδονται με καίριο και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο οι αλλαγές στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών.

Με εύστοχο τρόπο φανερώνεται ο βασικός προσανατολισμός του Μαθήματος των Θρησκευτικών και η διδακτική-παιδαγωγική σημασία του.

Επίσης, εξηγεί τι ακριβώς κρύβεται πίσω από τον θόρυβο σχετικά με τα Θρησκευτικά.

Νομίζω ότι με τη συνέντευξη αυτή ενημερώνονται όσοι επιθυμούν να μάθουν σχετικά με τις αλλαγές στα Θρησκευτικά και κυρίως βοηθιούνται εκείνοι που εμπλέκονται στη διαδικασία της μάθησης.



Η συνέντευξη δόθηκε στον τηλεοπτικό σταθμό "Θεσσαλία" και στον δημοσιογράφο κο Γιάννη Γιαννακόπουλο.




Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2016

1.1 Η αναζήτηση του Θεού - Α΄ Λυκείου

"Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ θεῷ μένει, 
καὶ ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει."
(Α΄ Ιω. 4, 16)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας

Υπάρχει Θεός;

Μήπως ο Θεός δεν υπάρχει και είναι δημιούργημα της ανάγκης και της φαντασίας του ανθρώπου για να πιστέψει σε μια ανώτερη δύναμη;

Αν υπάρχει Θεός, που μπορώ να τον συναντήσω; Που είναι η κατοικία του;

Πότε συνήθως αισθάνομαι την ανάγκη για να ψάξω για τον Θεό;

Ποιος θεός είναι αληθινός ανάμεσα στους θεούς που διακηρύσσουν οι διάφορες θρησκείες του κόσμου;

Πως ονομάζεται η διαδικασία εύρεσης και συνάντησης με τον Θεό;

Πως μπορούν να χαρακτηριστούν οι άνθρωποι ανάλογα με τη στάση - πίστη - αναζήτησή τους απέναντι στο Θεό;

Παρασκευή, 23 Σεπτεμβρίου 2016

Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στο Λύκειο

Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στο Λύκειο (Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, Μουσικά και Καλλιτεχνικά, Ημερήσια και Εσπερινά ΕΠΑΛ.

Από το σχολικό έτος 2016-17, για τη διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών, σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, εφαρμόζεται το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά  Δημοτικού - Γυμνασίου (Απόφαση 143575/Δ2/07-09-2016, ΦΕΚ Β 2920/13.09.2016) και Λυκείου (Απόφαση 143579/Δ2/07-09-2016, ΦΕΚ Β 2906/13.09.2016), σε αντικατάσταση του Διαθεματικού Ενιαίου Πλαισίου Προγραμμάτων Σπουδών και των Αναλυτικών Προγραμμάτων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (2003), καθώς και του Αναλυτικού Προγράμματος του Λυκείου (1998), ως προς τα αντίστοιχα τμήματά τους που αφορούν στο μάθημα των Θρησκευτικών. Για να εργασθεί ο εκπαιδευτικός με τα νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά έχουν εκπονηθεί εργαλεία και υλικά για την ολόπλευρη υποστήριξη του σε όλες τις φάσεις της διδακτικής διεργασίας.

Η συνέχεια των οδηγιών απαντά στο ιστολόγιο του Σχολικού Συμβούλου Ανατολικής Θεσσαλονίκης Δρ. Πολύβιου Στράντζαλη. Για να μεταβείτε ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2016

Νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου



Στον ακόλουθο σύνδεσμο μπορείτε να δείτε τα νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου. 

Επίσης, υπάρχουν ο οδηγός του εκπαιδευτικού, σχετικά κείμενα, videos, τραγούδια και ένα πλούσιο υλικό σχετικά με τις διδακτικές ενότητες κάθε τάξης.

Για να δείτε το Πρόγραμμα Σπουδών και το σχετικό υλικό ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος Θρησκευτικά Γενικού Λυκείου (ΦΕΚ 13/09/2016)


Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος Θρησκευτικά Γενικού Λυκείου, που θα ισχύσει από το τρέχον σχολικό έτος 2016-17.

Για να μεταβείτε στο ΦΕΚ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Πρόσκληση προς τους θεολόγους για ένταξη στο μητρώο επιμορφωτών του Ι.Ε.Π.




Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), με στόχο την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών (ΠΣ) στα Θρησκευτικά Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου  ,
Προσκαλεί
επιστήμονες, ερευνητές και εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, όπως εξειδικεύονται στη σχετική πρόσκληση, οι οποίοι ενδιαφέρονται να υποβάλουν αίτηση ένταξης στο ειδικό μητρώο επιμορφωτών για τα νέα ΠΣ στα Θρησκευτικά Δημοτικού Γυμνασίου και Λυκείου, των οποίων η εφαρμογή θα ξεκινήσει από το σχολικό έτος 2016-17, σε όλες τις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Στόχος της δημιουργίας του μητρώου είναι η στελέχωση του έργου της επιμόρφωσης, η οποία θα υλοποιηθεί κατά το σχολικό έτος 2016-17 και έχει ως σκοπό την επιμορφωτική προετοιμασία και υποστήριξη των εκπαιδευτικών που διδάσκουν το μάθημα των Θρησκευτικών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και των Θεολόγων εκπαιδευτικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, για την εφαρμογή των νέων Π.Σ. στα Θρησκευτικά.
Για τις ανάγκες της παρούσας πρόσκλησης θα ληφθούν υπόψη οι αιτήσεις που θα έχουν υποβληθεί πλήρως και προσηκόντως για το Μητρώο «ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΤΟΥ Ι.Ε.Π. ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ-ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΟΥ», μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου 2016 και ώρα 24:00 μ.μ.

Για να μεταβείτε στο κείμενο της πρόσκλησης ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Υπόμνημα προς Ι.Ε.Π. του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου "Καιρός"



Χολαργός 8-5-2016
                             Αριθ. Πρωτ. 43



                                                                                   Προς

                                                                                  Το Ινστιτούτο  Εκπαιδευτικής Πολιτικής


ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Ο «Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος ΚΑΙΡΟΣ - για την αναβάθμιση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης»  με  την ιδρυτική του διακήρυξη (Δεκέμβριος 2009) έθεσε ως βασικό πρόταγμα την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Η πρόταση αυτή προφανώς αφορά τόσο στα προς διδασκαλία εισαγόμενα προγράμματα σπουδών, στα αναγκαία νέα διδακτικά εγχειρίδια για την υποστήριξή τους, στις καινοτόμες και προσαρμοσμένες στις τρέχουσες παιδαγωγικές ανάγκες, καλές πρακτικές και τεχνικές διδασκαλίας, όσο και στην διαρκή αλλά και ουσιαστική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του συγκεκριμένου μαθήματος. Ταυτόχρονα όμως ενδιαφέρεται και για την ακαδημαϊκή θεολογία, καθώς οι βασικές σπουδές όσων φοιτούν στις θεολογικές σχολές ή στα παιδαγωγικά τμήματα για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με πρόθεση να ασχοληθούν επαγγελματικά με την εκπαίδευση, δεν πρέπει να είναι αποκομμένες από τις ανάγκες των σημερινών μαθητών αλλά και τις απαιτήσεις της σύγχρονης θρησκευτικής αγωγής. Η ικανοποίηση φυσικά όλων των προηγουμένων εξυπακούεται ότι υποστηρίζεται ουσιαστικά, όχι μόνο από την σωστή εκπαίδευση των λειτουργών του μαθήματος αλλά και  από την ορθή διαχείριση του υπάρχοντος εκπαιδευτικού προσωπικού, από την έγκαιρη πλήρωση των μόνιμων ή έκτακτων κενών, από την συνεχή παροχή  της κατάλληλης υποστήριξης, εκ μέρους των δομών του υπουργείου παιδείας , που έχουν ως βασική τους ευθύνη το συγκεκριμένο τομέα.

Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2016

Όλες οι αλλαγές στο Γυμνάσιο


08-09-16 Αλλαγές στο Γυμνάσιο
Το ΥΠ.Π.Ε.Θ. προχωρά σε νέο Προεδρικό Διάταγμα για το πλαίσιο λειτουργίας των γυμνασίων. Οι αλλαγές συνοψίζονται στα εξής σημεία:
Α. Τα μαθήματα στο γυμνάσιο επεκτείνονται έως τις 31 Μαΐου. Αυτό διευκολύνεται από τον περιορισμό των εξετάσεων στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Τα γνωστικά αντικείμενα στα οποία οι μαθητές/τριες θα εξετάζονται γραπτώς στο τέλος του έτους περιορίζονται σε τέσσερα (4) για όλες τις τάξεις (από δώδεκα που όριζε το προηγούμενο Προεδρικό Διάταγμα για τη Α΄, δεκατρία για τη Β΄ και δεκατέσσερα για τη Γ΄ τάξη). Αυτά είναι: α) η Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία (κοινή εξέταση των δύο κλάδων, της Γλωσσικής Διδασκαλίας και της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας), β) Μαθηματικά, γ) Φυσική, δ) Ιστορία.
Β. Η μετατόπιση της εστίασης του γυμνασίου από την εξεταστική διαδικασία στην ουσιαστική μαθησιακή διαδικασία προωθείται και από ένα ακόμη μέτρο, τον χωρισμό του διδακτικού χρόνου σε τετράμηνα αντί σε τρίμηνα. Με το προηγούμενο καθεστώς το σχολείο βρισκόταν σε εξεταστικό πυρετό από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου και μετά ξανά από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα τέλη Φεβρουαρίου. Οι μαθητές/τριες έπρεπε να πιεστούν για να προετοιμαστούν σε 2 ή 3 ωριαία διαγωνίσματα την εβδομάδα, με αποτέλεσμα να επικεντρώνουν εκεί την προσπάθειά τους και να παραμελούν τη μελέτη και τις εργασίες των υπόλοιπων μαθημάτων της εβδομάδας αλλά και να παρουσιάζουν διασπασμένη προσοχή κατά τη διάρκεια των διδακτικών ωρών που προηγούνταν κάθε διαγωνίσματος. Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί, ιδίως των μονόωρων μαθημάτων, αναγκάζονταν να καταφεύγουν και σε συμπληρωματικά τεστ, επειδή δεν προλάβαιναν να αποκτήσουν καθαρή εικόνα για τη συμμετοχή κάθε μαθητή/τριας στη μαθησιακή διαδικασία στην τάξη, ούτε καν να τους γνωρίσουν όλους/ες με το όνομά τους.
Με τον χωρισμό σε τετράμηνα επέρχονται οι εξής αλλαγές στην προηγούμενη εικόνα: Αφενός τα υποχρεωτικά διαγωνίσματα κάθε τετραμήνου μπορούν να διενεργηθούν με μεγαλύτερη άνεση, ένα ή δύο σε κάθε βδομάδα, αφού το χρήσιμο χρονικό διάστημα διπλασιάζεται (τουλάχιστον από τα μέσα Οκτωβρίου έως 20 Ιανουαρίου και από τέλη Ιανουαρίου έως 31 Μαϊου). Αφετέρου οι εκπαιδευτικοί θα έχουν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους, ιδίως στο 1ο τετράμηνο, ώστε να γνωρίσουν καλά τους/τις μαθητές/τριες και να σχηματίσουν εμπεριστατωμένη γνώμη σχετικά με την επίδοσή τους, αξιοποιώντας πολλαπλούς τρόπους αξιολόγησης, χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουν σε τόσα γραπτά τεστ. Επίσης, στο 2ο τετράμηνο οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέξουν αντί ωριαίου διαγωνίσματος την ανάθεση μιας συνθετικής-δημιουργικής εργασίας. Σχεδιάζεται δε επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση των εργασιών στη διαδικασία μάθησης και αξιολόγησης.
Γ. Παράλληλα, η ενισχυτική εκπαίδευση στο γυμνάσιο επεκτείνεται και μετά τη λήξη του έτους με το εξής μέτρο: Σε όσους/ες μαθητές/τριες δεν προαχθούν σε κάποιο μάθημα ή κάποια μαθήματα, το σχολείο θα τους προσφέρει εντατικά μαθήματα το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουνίου και στη συνέχεια θα εξετάζονται σε επαναληπτική εξέταση κατά το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου. Στόχος είναι το σχολείο να υποστηρίζει τους/τις μαθητές/τριες που δεν επέτυχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και να μην τους/τις υποχρεώνει είτε να καταφύγουν σε βοήθεια επί πληρωμή είτε -αν δεν έχουν τέτοια δυνατότητα- να τα βγάλουν πέρα μόνοι/ες τους για να εξετασθούν τον Σεπτέμβριο. Αυτό το μέτρο είναι ταυτόχρονα μέτρο παιδαγωγικής και κοινωνικής πολιτικής, καθώς η σχολική αποτυχία είναι φαινόμενο που εμφανίζεται συχνότερα σε κοινωνικά στρώματα οικονομικά ασθενέστερα, που βέβαια δεν μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά εξωσχολικά μαθήματα προετοιμασίας για τις επαναληπτικές εξετάσεις.

Δ. Σε πειραματικά και σε άλλα σχολεία αντιπροσωπευτικά των διαφόρων περιοχών και τύπων σχολείων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης θα εφαρμοστεί πιλοτικά ηπεριγραφική αξιολόγηση, η οποία προσφέρει ουσιαστική ανατροφοδότηση στους/στις μαθητές/τριες και μπορεί να βελτιώσει πραγματικά τη διαδικασία μάθησης. Διευκρινίζεται ότι η περιγραφική αξιολόγηση θα συνοδεύει σε αυτά τα σχολεία την αριθμητική αξιολόγηση.
Ε. Όσον αφορά το περιεχόμενο σπουδώνγια όλα τα γνωστικά αντικείμενα γυμνασίου και λυκείου δημιουργήθηκαν στο ΙΕΠ επιτροπές στις οποίες συμμετείχαν, εκτός από στελέχη του ΙΕΠ, σχολικοί σύμβουλοι και έμπειροι εκπαιδευτικοί που ανταποκρίθηκαν σε σχετική πρόσκληση και επιλέχθηκαν για το έργο τουεξορθολογισμού της ύλης.
Οι επιτροπές εξορθολογισμού εργάστηκαν λαμβάνοντας υπόψη:
α) τα ωρολόγια προγράμματα που θα ισχύσουν την επόμενη σχολική χρονιά,
β) τα δεδομένα σχολικά βιβλία και
γ) την ανάγκη συμβατότητας με τις γνώσεις των προηγούμενων και των επόμενων τάξεων.
Οι επιτροπές επιδίωξαν τους παρακάτω στόχους:
  1. Η διδακτέα ύλη να είναι αντίστοιχη των δυνατοτήτων των μαθητών/τριών κάθε ηλικίας, δηλαδή συμβατή με τη μαθησιακή ετοιμότητά τους (κατανοησιμότητα) αλλά και να ακουμπά στα μαθησιακά ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών αυτής της γενιάς, να κινεί την περιέργειά τους.
  2. Η ολοκλήρωση της διδακτέας ύλης κάθε μαθήματος να είναι εφικτή εντός των ωρών που διατίθενται για το συγκεκριμένο μάθημα, έτσι ώστε να είναι δυνατή η πραγματοποίηση ανακεφαλαιωτικών και δημιουργικών δραστηριοτήτων.
  3. Η έκταση της διδακτέας ύλης και η ποσότητα των πληροφοριών να περιορισθεί, ώστε να εξασφαλισθεί άνεση χρόνου για ενεργητική μάθηση, για μαθητοκεντρικό σχεδιασμό της διδασκαλίας (διερευνητική μάθηση, ομαδοσυνεργατική μέθοδος, μέθοδος επίλυση προβλήματος…) και να περιοριστεί η μετωπική διδασκαλία, προκειμένου όλοι/ες οι μαθητές/τριες να οικοδομήσουν επιτυχώς τη νέα γνώση.
  4. Η διδακτέα ύλη να συνοδευτεί από προτάσεις για δραστηριότητες και project καθώς και πηγές συμπληρωματικού διδακτικού υλικού που μπορούν να υποστηρίξουν τη διερευνητική μάθηση.
  5. Η διδακτέα ύλη να επικεντρώνεται στα σημαντικά τμήματα/έννοιες και να επιδιώκεται εμβάθυνση σε αυτά (με την αφιέρωση επαρκούς χρόνου).
  6. Να προσεγγισθούν συνοπτικά ή να τεθούν εκτός διδακτέας ύλης στοιχεία που αποτελούν λεπτομέρειες, ή στοιχεία που είναι «άκαιρα» σε κάποια τάξη.
  7. Να περιοριστούν θεματικές επαναλήψεις εντός του ίδιου γνωστικού αντικειμένου από τάξη σε τάξη ή από κεφάλαιο σε κεφάλαιο.


Πέρα από τις γραπτές αναλυτικές οδηγίες διαχείρισης της διδακτέας ύλης ανά γνωστικό αντικείμενο, οι οποίες θα σταλούν άμεσα στα σχολεία, εντός του Σεπτεμβρίου προγραμματίζεται ενημέρωση των σχολικών συμβούλων όλων των ειδικοτήτων σχετικά με τον εξορθολογισμό της ύλης αλλά και τις άλλες αλλαγές που προαναφέρθηκαν. Οι σχολικοί σύμβουλοι θα κληθούν στη συνέχεια να ενημερώσουν και να υποστηρίξουν τους εκπαιδευτικούς στην εφαρμογή της πρότασης εξορθολογισμού. Ήδη έχει πραγματοποιηθεί ενημέρωση των σχ. συμβούλων ξένων γλωσσών και έπονται και οι άλλες ειδικότητες.

ΣΤ. Το πρόγραμμα του γυμνασίου έχει ελαφρυνθεί κατά τρεις ώρες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών για προγράμματα πολιτιστικά, περιβαλλοντικά, αγωγής υγείας και σταδιοδρομίας, ενισχυτική διδασκαλία ή ομίλους ενδιαφερόντων. Με σχετική εγκύκλιο θα διευκρινισθεί με ποιον τρόπο θα αποφασίζεται η αξιοποίηση του διαθέσιμου τρίωρου για τις δράσεις που προαναφέρθηκαν. Επίσης αυτό το τρίωρο μπορεί να αξιοποιηθεί για συνεδριάσεις του συλλόγου των εκπαιδευτικών, για συνεργασίες μεταξύ των εκπαιδευτικών της ίδιας ειδικότητας ή του ίδιου τμήματος για τον σχεδιασμό κοινών δράσεων ή τη συζήτηση επί παιδαγωγικών/διδακτικών προβλημάτων, κ.τ.λ.
Ζ. Οι λεγόμενες Βιωματικές Δράσεις και οι Συνθετικές Εργασίες, που εντάχθηκαν πριν τρία χρόνια ως διακριτά γνωστικά αντικείμενα στο ωρολόγιο πρόγραμμα, τώρα εντάσσονται ως τρόπος εργασίας, ως μέθοδος, στο πλαίσιο συγκεκριμένων γνωστικών αντικειμένων. Ειδικότερα:
α) Οι βιωματικές δραστηριότητες που προβλέπονταν στη «Σχολική και Κοινωνική ζωή», με στόχο την εξοικείωση των μαθητών/τριών με το νέο τους σχολείο και τους νέους/ες συμμαθητές/τριες, εντάσσονται στη Γλωσσική Διδασκαλία της Α΄ τάξης, καθώς οι δύο πρώτες ενότητες του σχετικού σχολικού βιβλίου στοχεύουν στη γνωριμία των μαθητών/τριών με το νέο τους σχολείο. Οι πρώτες διδακτικές ώρες του μαθήματος θα αφιερωθούν στο ξεπέρασμα των ανησυχιών που προκαλεί ο άγνωστος χώρος και τα άγνωστα πρόσωπα και στη σταδιακή ανάπτυξη του αισθήματος του ανήκειν στην ομάδα, στην κοινότητα του νέου τμήματος.
β) Οι δραστηριότητες που προβλέπονταν υπό τον τίτλο «Πολιτισμός και Δραστηριότητες Τέχνης» εντάσσονται στη Μουσική της Β΄ τάξης και στα Καλλιτεχνικά της Γ΄ τάξης. Σε αυτά τα γνωστικά αντικείμενα θα αφιερώνονται κάποιες εβδομάδες του σχολικού έτους σε βιωματικές δραστηριότητες σχετικές με τη μουσική, τα εικαστικά ή τον συνδυασμό τους με άλλες τέχνες.

Η. Θεσπίστηκε ήδη για τη Γ΄ τάξη του γυμνασίου η «Ημέρα Επαγγελματικού Προσανατολισμού». Σε συνεννόηση με κάθε σχολική μονάδα οι υπεύθυνοι του οικείου ΚΕ.ΣΥ.Π. θα προγραμματίσουν και θα υλοποιήσουν κατά τη διάρκεια μιας σχολικής ημέρας αφενός μια αναλυτική ενημέρωση για τις εναλλακτικές επιλογές εκπαίδευσης που προσφέρονται μετά το γυμνάσιο αφετέρου σχετικές βιωματικές δραστηριότητες για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Γ΄ τάξης κάθε σχολικής μονάδας.

Πηγή: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Σάββατο, 3 Σεπτεμβρίου 2016

Το νέο μάθημα των Θρησκευτικών στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο


Δηλώσεις του Δρ. Σταύρου Γιαγκάζογλου, σύμβουλου του υπουργείου Παιδείας και προϊσταμένου του Γραφείου Έρευνας, Σχεδιασμού και Εφαρμογών Α΄ του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ).

Αναδημοσίευση από το Εκπαιδευτικό Ενημερωτικό Δίκτυο ALFAVITA


«Αφετηρία για το νέο μάθημα είναι η κεντρική θρησκευτική παράδοση του τόπου, η ορθοδοξία» ξεκαθαρίζει και σημειώνει: «Αυτό που είναι καινούργιο είναι ότι η ορθοδοξία μπαίνει σε διάλογο με τις άλλες θρησκευτικές παραδόσεις. Αυτό το στοιχείο, το άνοιγμα της ορθοδοξίας, να συζητάει και να διαλέγεται με τις άλλες χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και τις άλλες θρησκείες, είναι αίτημα των καιρών μας. Επίσης, όχι απλώς ανανεώνεται το ΜτΘ αλλά εκσυγχρονίζεται διπλά, δηλαδή και ως προς την εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών μεθόδων. Η διδασκαλία θα γίνεται με τη χρήση νέων τεχνικών μάθησης, με έμφαση στη βιωματική και διερευνητική προσέγγιση». Ο κ Γιαγκάζογλου ήταν μέλος της επιτροπής του ΙΕΠ που υπό την προεδρία του προέδρου του Ινστιτούτου Γεράσιμου Κουζέλη εργάστηκε για την αναβάθμιση του μαθήματος των Θρησκευτικών και όπως μεταφέρει: «ο υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων Νίκος Φίλης είχε διατυπώσει από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την ηγεσία του υπουργείου, τη θέση ότι τα θρησκευτικά δεν μπορεί να είναι ένα υποχρεωτικό μάθημα στο σχολείο εάν δεν ανανεωθούν, αν δεν ξεπεράσουν τον κατηχητικό τους χαρακτήρα».

Όπως εξηγεί ο κ.Γιαγκάζογλου οι αλλαγές είναι οι εξής:
«Πρώτον, θα είναι ένα μάθημα που υπερβαίνει την κατήχηση και την ομολογιακή ταυτολογία. Μέχρι σήμερα τα βιβλία Θρησκευτικών σε Γ' και Δ' δημοτικού έχουν έναν κατηχητικό τόνο. Στο γυμνάσιο, τα τρία εγχειρίδια δεν έχουν αναφορές σε άλλα θρησκεύματα. Δεν μπορούμε να λέμε ότι ο μαθητής θα φτάσει στη Β' Λυκείου για να κάνει κάποια κεφάλαια για άλλες θρησκείες, όταν ένα παιδί ήδη από την Α' δημοτικού ή και πιο μικρό, βλέπει και παρακολουθεί τον θρησκευτικά άλλον.
Δεύτερον, γίνεται εισαγωγή και εφαρμογή νέων τεχνικών μάθησης ώστε η τάξη να είναι κοινότητα μάθησης και όχι απλώς διδασκαλία μετωπική και από καθέδρας.
Τρίτον, με αυτές τις αλλαγές το μάθημα δεν καθίσταται θρησκειολογία αλλά μπαίνει σε διάλογο με τη θρησκευτική ετερότητα. Έχει θρησκειολογικές αναφορές αλλά δεν γίνεται θρησκειολογία. Θρησκειολογία σημαίνει να αφιερώνει κανείς ίσο χρόνο σε ορθοδοξία, ρωμαιοκαθολικισμό , προτεσταντισμό , ισλάμ, ιουδαϊσμό , βουδισμό κλπ. Έχουμε κέντρο την κεντρική θρησκευτική παράδοση, την ορθοδοξία, αυτή είναι η βάση μας, αυτός είναι ο δικός μας θρησκευτικός πολιτισμός είτε κανείς θρησκεύει είτε όχι. Το μάθημα δεν εξετάζει την πίστη ή την απιστία των παιδιών, είναι ένα μορφωτικό αγαθό».
Νέα Προγράμματα Σπουδών, Επιμόρφωση εκπαιδευτικών
Η ουσία των αλλαγών στο μάθημα των Θρηκευτικών - να πρόκειται δηλαδή για ένα μάθημα ανοιχτό, που υπερβαίνει τον κατηχητικό και ομολογιακό χαρακτήρα και ανοίγεται σε διάλογο με άλλες θρησκευτικές παραδόσεις- υπήρχε στα νέα ΠΣ για το ΜτΘ του δημοτικού και του γυμνασίου, που ήδη είχαν τεθεί σε πιλοτική εφαρμογή και με βάση τα συμπεράσματα που είχαν εξαχθεί, είχαν γίνει οι απαραίτητες αλλαγές το 2014. Για το λύκειο έγινε νέο ΠΣ το 2015 και «έχει ήδη αναθεωρηθεί, έχει εκσυγχρονιστεί, έχει διορθωθεί».
Μετά από σχετκή εισήγηση του ΙΕΠ προς τον υπουργό Παιδείας τα νέα ΠΣ σε δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο, αναθεωρημένα και βελτιωμένα θα ισχύσουν από το σχολικό έτος 2016-2017. Όπως περιγράφει ο κ Γιαγκάζογλου, «περίπου 40 εμπειρογνώμονες φτιάξαμε για κάθε τάξη νέα συμβατά διδακτικά υλικά, όχι βιβλία, είναι όμως όλα τα κείμενα , όλο το οπτικοακουστικό υλικό, βίντεο, μουσική, ζωγραφική και θα επιμορφωθούν πάνω σε αυτά όλοι οι θεολόγοι, περίπου τρεις χιλιάδες, καθώς και οι δάσκαλοι που διδάσκουν το μάθημα στα δημοτικά. Η διαδικασία επιμόρφωσης θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο, στην Αθήνα. Αρχικά, μια ομάδα, περίπου 70, θεολόγων από δευτεροβάθμια και δασκάλων από πρωτοβάθμια εκπαίδευση, θα επιμορφωθούν σε ένα τριήμερο εντατικό σεμινάριο και αυτοί στη συνέχεια, θα εξακτινωθούν στην επικράτεια και θα επιμορφώσουν ανά νομό ή ανά δύο νομούς , τους εκπαιδευτικούς για ένα εντατικό διήμερο. Το ΙΕΠ θα εμφανίσει έως τις 20 Σεπτεμβρίου μία ιστοσελίδα στην οποία θα αναρτηθούν τα νέα ΠΣ, οι οδηγοί για τον εκπαιδευτικό και κυρίως τα προτεινόμενα διδακτικά υλικά. Η εισήγηση του ΙΕΠ προς το υπουργείο Παιδείας θα είναι να συγγραφούν νέα διδακτικά βιβλία συμβατά με τα νέα προγράμματα αλλά μέχρι να γίνει αυτό, του χρόνου ή σε δύο χρόνια, τα υλικά που έχουμε ετοιμάσει εμείς αρκούν».
Με τα νέα ΠΣ, τα παιδιά ήδη από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού αρχίζουν να διαμορφώνουν στάσεις αποδοχής επικοινωνίας και σεβασμού προς τον θρησκευτικά και πολιτισμικά άλλον. Υπάρχει για παράδειγμα, στο δημοτικό η θεματική ενότητα «Τα παιδιά, η χαρά και η ελπίδα τουκόσμου», όπου μεταξύ άλλων, οι μικροί μαθητές μέσα από τα δικά τους βιώματα μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να εκτιμούν τα χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας, διασαφηνίζουν τη θέση που δίνει ο Χριστός στα παιδιά, γνωρίζουν τον Ιησού ως παιδί, επισημαίνουν τις μεγάλες διαφορές στη ζωή των παιδιών του σύγχρονου κόσμου, των παιδιών-προσφύγων, των παιδιών του Τρίτου Κόσμου, και στόχος είναι να μάθουν να εκδηλώνουν αισθήματα αλληλεγγύης και ενότητας προς όλα τα παιδιά.
Εκκλησία
Η Εκκλησία συμμετείχε στο διάλογο που πραγματοποίησε η επιτροπή του ΙΕΠ σχετικά με την αναβάθμιση του ΜτΘ. Σύμφωνα με τον κ. Γιαγκάζογλου, «εξέφρασε διακριτικά την αντίθεσή της στα νέα ΠΣ και πρότεινε ως μέση λύση να παραμείνουν τα υπάρχοντα βιβλία αλλά να εμπλουτιστούν με θρησκειολογικές ενότητες, δεχόμενη ότι χρήζουν ανανέωσης, εκσυγχρονισμού και αναφοράς στα άλλα θρησκεύματα. Υπάρχουν βέβαια και οι συντηρητικοί κύκλοι που δεν θέλουν καμία αλλαγή και πιέζουν μονίμως την Εκκλησία. Είναι οι ίδιοι κύκλοι που όταν είχαν βγει το 2006 τα βιβλία που υπερασπίζονται σήμερα, έλεγαν ό,τι ακριβώς λένε τώρα για τα νέα ΠΣ. Είναι ένα άγονος συντηρητισμός».

Θέμα απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών
«Εχω την αίσθηση» λέει ο κ.Γιαγκάζογλου «ότι με την εφαρμογή των νέων ΠΣ δεν θα υπάρχει θέμα απαλλαγής. Αν κάποιος το επιθυμεί βέβαια, δεν ξέρω πώς θα το αντιμετωπίσει το υπουργείο Παιδείας. Τα νέα προγράμματα όμως, αγκαλιάζουν όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκευτικής πίστης ακόμη και τους άθεους. Η βάση του μαθήματος είναι ο διαλογικός χαρακτήρας και η συμμετοχή των παιδιών».
Είναι αναγκαίο το μάθημα των Θρησκευτικών στο σημερινό σχολείο;
«Μια οργανωμένη, συντεταγμένη πολιτεία οφείλει να διαχειριστεί το θέμα της θρησκευτικής εκπαίδευσης, αλλά παιδαγωγικά , επιστημονικά, και με έναν τρόπο που σέβεται τη θρησκευτική συνείδηση που είναι απαραβίαστη κατά το Σύνταγμα» υπογραμμίζει ο κ Γιαγκάζογλου και συμπληρώνει: «Δεν καταστρατηγούμε την κεντρική θέση της Ορθοδοξίας. Και για θεολογικούς λόγους, η Ορθοδοξία διαλέγεται με τον κόσμο. Η πρόσφατη Σύνοδος στην Κρήτη έδειξε με το κείμενο για την αποστολή της Εκκλησίας ότι είμαστε μια Εκκλησία, η ορθόδοξη, η οποία διαλέγεται, μπαίνει σε διάλογο χωρίς να προδίδει την ταυτότητά της. Πιστεύω ότι στο σύγχρονο κόσμο όποιος αρνείται το διάλογο αρνείται τη συμμετοχή του στα δρώμενα και τη ζωή. Η σύγχρονη κοινωνία, τα παιδιά μας, έχουν την ανάγκη να πληροφορηθούν έγκυρα το θρησκευτικό φαινόμενο και με μια διάθεση κριτικής, να γνωρίζουν πώς θα αντιμετωπίσουν στη συνέχεια, στη ζωή τους, ποικίλες προκλήσεις. Το ΜτΘ διαχειρίζεται ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πολιτισμού μας σα χώρα, σαν παράδοση αλλά και του παγκόσμιου πολιτισμού. Οι θρησκείες είναι κομμάτια του παγκόσμιου πολιτισμού. Η διαπολιτισμικότητα είναι πια άξονας όχι μόνο στο ΜτΘ αλλά σε όλα τα μαθήματα. Είναι δυνατόν το ΜτΘ να απεμπολεί αυτή του τη λειτουργία; Εϊναι υποχρέωσή του. Αργήσαμε να το κάνουμε. Ποιος μπορούσε να προβλέψει την προσφυγική κρίση και ότι η χώρα μας θα μπορούσε να υποδεχθεί τόσους πρόσφυγες. Πώς θα διαχειριστούμε τη συμβίωση με θρησκευτικά και πολιτισμικά άλλους... Όταν δεν γνωρίζεις, εύκολα φουντώνει ο φανατισμός, η μισαλλοδοξία, και η επιθετικότητα». 

Πέμπτη, 1 Σεπτεμβρίου 2016

Επανευαγγελισμός: μια σύνθετη ομιλητική διαδικασία


Δήμητρας Κούκουρα, 
Καθηγήτριας Τμήματος Θεολογίας Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
Εισήγηση στο ΙΔ΄ Διαχριστιανικό Συμπόσιο με θέμα «Ευαγγελισμός και Επανευαγγελισμός στην Ευρώπη του 21ου αιώνα» στη Θεσσαλονίκη
 πανευαγγελισμός το λαο το Θεο στίς σύγχρονες κκοσμικευμένες κοινωνίες καί  εύαγγελισμός κείνων πού κόμη δέν χουν γνωρίσει τόν Χριστό ποτελον διάλειπτο χρέος τς κκλησίας[1].
Η ανάγκη του ευαγγελισμού και οι  αποδέκτες
 Στο μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου των Ορθοδόξων Εκκλησιών τονίζεται εξ αρχής το χρέος της Εκκλησίας για τη μετάδοση του μηνύματος του Ευαγγελίου σε πολλαπλούς αποδέκτες. Σ’ εκείνους που δεν έχουν ακούσει ποτέ για τον Ιησού Χριστό και το κοσμοσωτήριο έργο του. Και σ’ εκείνους που έχουν άμεσες ή έμμεσες χριστιανικές καταβολές και πιθανότατα είναι βαπτισμένοι. Έχουν όμως αποχριστιανοποιηθεί για λόγους, που  κυρίως σχετίζονται με το πνεύμα της εκκοσμίκευσης. Όσοι ανήκουν στις αυξανόμενες αυτές ομάδες  είναι αδιάφοροι απέναντι στη χριστιανική πίστη.  Πολλοί γίνονται επικριτές των Χριστιανών για τα λάθη τους. Άλλοι αποδεικνύονται πολέμιοι της Εκκλησίας. Αυτό το γεγονός οδηγεί στην απορία: όντως πρόκειται για λαό του Θεού ή για ένα πετρώδες χωράφι με σπόρους που έχουν νεκρωθεί;  Τότε το χρέος της Εκκλησίας είναι μάλλον ο ευαγγελισμός και των εγγύς παρά ο επανευαγγελισμός[2]. Δηλαδή εξ υπαρχής το κάλεσμα σε μετάνοια και η μαρτυρία του Σταυρού και της Αναστάσεως του Χριστού της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της ελπίδας. 

Αυτή η πραγματικότητα είναι ευρύτατα γνωστή σε δραστήριες ιεραποστολικές ομάδες νεωτέρων χριστιανικών κοινοτήτων, που αποστέλλονται προ πάντων από το Νότιο Ημισφαίριο και την Άπω Ανατολή, για να διδάξουν το Ευαγγέλιο στην Ευρώπη. Διότι διαπιστώνουν ότι οι κάτοικοί της, είτε «αυτόχθονες» είτε «επήλυδες», στην πλειονότητά τους δεν το αναγνωρίζουν, δεν το βιώνουν και δεν το εφαρμόζουν. Οι ίδιοι ζηλωτές ιεραπόστολοι αψηφούν την ιστορική πραγματικότητα ότι η Ευρώπη στο σύνολό της άκουσε το Ευαγγέλιο από τους Αποστόλους και τους διαδόχους τους,  επηρεάζοντας με τις αξίες του τον πολιτισμό της. Η διολίσθηση του ευαγγελισμού σε προσηλυτισμό και η καταπάτηση  της εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας δεν λαμβάνονται υπόψη.  Σημασία έχει μία αχανής terra missionis: οι αναρίθμητοι  κάτοικοι της Ευρώπης, οι οποίοι, στο πλαίσιο των πολλαπλών ελευθέρων επιλογών τους, εν αγνοία ή εν επιγνώσει, απορρίπτουν τον Χριστό. Το γεγονός αυτό οπωσδήποτε ανησυχεί έντονα τις ιστορικές Εκκλησίες της Ευρώπης, οι οποίες δηλώνουν  την  ανάγκη της εκ νέου μαρτυρίας του ευαγγελίου. Τον 21ο αιώνα και πάλιν από την αρχή όπως τον 1οαιώνα και τους επόμενους δέκα που ακολούθησαν για τον πλήρη εκχριστιανισμό της Ευρώπης. Το ζητούμενο είναι η σπορά του λόγου και η καλλιέργεια ενός πολυσύνθετου χωραφιού που χρειάζεται προσεκτικές μεθόδους,  για να αποδώσει νέους πνευματικούς καρπούς.
Μεταφορά του Ευαγγελίου και θεία Λειτουργία
Ο επανευαγγελισμός, όπως και ο ευαγγελισμός, ξεκινούν από τη θεία λειτουργία και την έξοδο των ευαγγελιστών προς τον κόσμο,  προς τους εγγύς και τους μακράν, όπως επισημαίνεται στο μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου:
Μετέχοντες στή Θεία Εχαριστία καί δεόμενοι πέρ τς οκουμένης φείλουμε νά συνεχίσουμε τή λειτουργία μετά τή Θεία Λειτουργία καί νά δίδουμε τή μαρτυρία τς πίστεως πρός τούς γγύς καί τούς μακράν, συμφώνως πρός τή σαφή ντολή το Κυρίου πρό τς ναλήψεώς Του: «καί σεσθέ μοι μάρτυρες ν τε ερουσαλήμ καί ν πάσ τουδαί καί Σαμαρεί καί ως σχάτου τς γς» (Πράξ. 1:8).
Η κατάληξη της πορείας είναι πάλι η θεία λειτουργία, εφόσον, κατά την εντολή του Χριστού, ο στόχος της μαθητείας των εθνών είναι το βάπτισμα και η ενεργός  μετοχή τους στο μυστήριο της Εκκλησίας (Μαρ. 16,15). Ενδεχομένως, εκτός από το βάπτισμα, αν αυτό έχει κάποτε τελεσθεί, ο στόχος του επανευαγγελισμού είναι ο ίδιος: «ὅτι ὁ Θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους φῶς λάμψαι, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ»(Β’ Κορ. 4:6). 
Η μαρτυρία της πίστεως εκφράζεται με ποικίλους τρόπους: το ήθος των Χριστιανών μέσα στην κοινωνία, τις δράσεις τους για την ανακούφιση των πασχόντων, τη συμβολή τους στις επιστήμες και τις τέχνες, την κραυγή και τους αγώνες τους για την επικράτηση της ειρήνης και της δικαιοσύνης κ.ο.κ. Σε αυτή την περίπτωση τηρείται η εντολή του Ιησού στους μαθητές του: «Οὕτω λαμψάτω τό φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τά καλά ἔργα καί δοξάσωσι τόν πατέρα ὑμῶν τόν ἐν τοῖς οὐρανοῖς» (Ματθ. 5:16).
Όσοι κληρικοί και λαϊκοί ψάλλουν συνειδητά, μετά τη θεία κοινωνία, ότι είδαν το φως το αληθινό, έλαβαν το επουράνιο πνεύμα και βρήκαν την αληθινή πίστη με την προσκύνηση της Αγίας Τριάδος[3], αυθορμήτως στην καθημερινή τους ζωή επιτελούν τη λειτουργία μετά τη Λειτουργία, δίνοντας συνεπή μαρτυρία της πίστεως[4]. Όταν όμως το φως τους τρεμοσβήνει στα απλά και καθημερινά αλλά και στα πιο σπουδαία, τότε η πίστη τους αποδεικνύεται ασθενική και η μαρτυρία τους στον κόσμο προβληματική. Οι Χριστιανοί συχνά παρουσιάζονται εγκλωβισμένοι σε πολιτιστικά στοιχεία του παρελθόντος και αποτυγχάνουν να ομολογήσουν έναν Χριστό που είναι πάντοτε επίκαιρος: ὁ ὥν, ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος. (Απ. 1,4)
Η προτεραιότητα του προφορικού λόγου
Ο προφορικός λόγος είναι ο πρωταρχικός τρόπος με τον οποίο μαθητεύουν τα εν αγνοία έθνη και όσοι έχουν απομακρυνθεί συνειδητά ή ασυνείδητα από τη χριστιανική πίστη. Το προφορικό κήρυγμα έχει παραδοθεί από τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, τον Ιωάννη Πρόδρομο, «ἐκήρυσσε λέγων…»(Μρ 1:7), τον Ιησού Χριστό (Μρ 14:14-15) και τους μαθητές του. Ο Απ. Παύλος με τις γνωστές διαδοχικές ερωτήσεις του για την ανάγκη επανασύνδεσης των ανθρώπων με τον Θεό Πατέρα και τον αδιαμφισβήτητο ρόλο του προφορικού κηρύγματος, απορεί: «Πώς θα πιστέψουν, αν δεν ακούσουν; «(Ρωμ. 10:14). Και καταλήγει λιτά και κατηγορηματικά: πῶς οὖν ἐπικαλέσωνται εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; πῶς δὲ πιστεύσωσιν οὗ οὐκ ἤκουσαν; πῶς δὲ ἀκούσωσιν χωρὶς κηρύσσοντος;.. ἄρα ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Χριστοῦ (Ρωμ. 10:14,17) ( fides ex auditu).
Η σημασία του προφορικού κηρύγματος παραμένει αδιαμφισβήτητη και στις ημέρες μας, παρ’ όλη την ευρύτατη διάδοση του γραπτού λόγου και την επιβλητική κυριαρχία της εικόνας.
Θα μπορούσε ίσως κανείς να επικαλεστεί την πραγματικότητα ότι ο προφορικός πολιτισμός που υπαγόρευσε και την προφορική μορφή του χριστιανικού κηρύγματος έχει παρέλθει. Στις παλαιότερες εποχές η συντριπτική πλειοψηφία των αποδεκτών ήταν αναλφάβητοι, η γραφική ύλη σπάνια, η τυπογραφία ανύπαρκτη και η σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία αδιανόητη. Σήμερα όμως δεν συμβαίνει το ίδιο.
Παρ’όλα αυτά ο προφορικός λόγος εκ φύσεως έχει χρονική και ουσιαστική προτεραιότητα[5]. Το βρέφος μαθαίνει την πραγματικότητα γύρο του με τις λέξεις που ακούει από τα χείλη της μητέρας του, οι οποίες έχουν ένα νόημα και μία ακουστική εικόνα. Στη συνέχεια με τους κανόνες που προφορικά μαθαίνει συντάσσει προτάσεις και με αυτόν τον τρόπο αρχίζει να εκφράζει τα συναισθήματα, τις επιθυμίες και τις κρίσεις του. Ο γραπτός λόγος και η περαιτέρω καλλιέργεια της γλώσσας και της σκέψης έρχονται αργότερα.
Το ίδιο ισχύει και για τη μητέρα Εκκλησία: με στοργή και υπομονή διδάσκει στα παιδιά της τα λόγια που οδηγούν στην αιώνια ζωή (Ιω. 6:68). Τους καλεί να μετανοήσουν, δηλαδή να βρουν την αλήθεια και το νόημα που αναζητούν για τη ζωή τους στον Θεό που έχει γίνει άνθρωπος, ο δικός μας άνθρωπος (Ιω.1-14).
Το προφορικό κήρυγμα έχει την προτεραιότητα όχι όμως και τη μοναδικότητα για τη μεταφορά της χαρμόσυνης είδησης, την εμπέδωση της πίστης και την πνευματική οικοδομή των πιστών. Συνοδεύεται πάντοτε από την ανάλογη στάση ζωής των Χριστιανών και την προσφορά τους μέσα στην κοινωνία. Ο Ιησούς είναι κατηγορηματικός: «ὃς δ’ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.»(Ματθ. 5:19). Ο Απ. Παύλος επιβαβαιώνει την συανλληλία: «οὐ γὰρ τολμήσω τι λαλεῖν ὧν οὐ κατειργάσατο Χριστὸς δι’ ἐμοῦ εἰς ὑπακοὴν ἐθνῶν, λόγῳ καὶ ἔργῳ»(Ρωμ. 15:18).

Αρνητικά ομιλητικά παραδείγματα
Το κήρυγμα, πρωταρχικό μέλημα για τη ζωή της εκκλησίας, συχνά προκαλεί αρνητικούς συνειρμούς. Είτε απευθύνεται στο εκκλησίασμα στη διάρκεια της θείας λειτουργίας είτε αρθρώνεται για πολλαπλούς ακροατές εκτός του ιερού ναού. Στην πρώτη περίπτωση ασχολείται αποκλειστικά με την ατομική σωτηρία, ελεγκτικές ηθικολογίες, την τυπολατρία, πομπώδεις θριαμβολογίες, φλυαρίες κενές περιεχομένου, με τη συλλήβδην καταδίκη του σύγχρονου κόσμου.
Αναμφιβόλως ουδόλως έχουν εκλείψει τα συνεπή ομιλητικά παραδείγματα που οδηγούν τους πιστούς στην κατανόηση των Γραφών, στη συνειδητή μετάληψη των «φρικτών μυστηρίων», στην επούλωση των πληγών, στη διέξοδο από τη απόγνωση, στην κοινωνική ευαισθησία και προσφορά.
Ωστόσο, τα «χάλκινα ηχεία» κάνουν τον περισσότερο θόρυβο και όχι σπάνια οδηγούν σε γενικευμένες απαξιωτικές κρίσεις για τη χρησιμότητα του κηρύγματος. Προβάλλεται το επιχείρημα: αντί για τα απαράδεκτα ακούσματα προτιμότερη είναι η σιωπή. Αν και η διάγνωση είναι ακριβής, η προτεινόμενη θεραπεία δεν είναι η ενδεδειγμένη. Το άστοχο, ενοχλητικό, ανούσιο, προχειρολόγο, αναιμικό κήρυγμα οφείλει να βελτιωθεί. Διότι μήτε λατρεία μήτε ποιμαντική μήτε επανευαγγελισμός μήτε ευαγγελισμός γίνεται, χωρίς να αρθρωθεί σωστά ο λόγος του Θεού και παράλληλα να σαρκωθεί με έργα κοινωνικής αλληλεγγύης και καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Οι αρνητικές κρίσεις για το κήρυγμα αποτελούν κοινό τόπο και πόνο στις περισσότερες χριστιανικές παραδόσεις. Η αποκατάσταση και η αναστήλωση της εικόνας του είναι ένα σοβαρό ζητούμενο για τους μη εφησυχασμένους εντεταλμένους ευαγγελιστές και τους ολιγάριθμους ειδικούς ερευνητές.
Σκεπτικισμός επικρατεί σε αρκετούς κύκλους και για το ιεραποστολικό κήρυγμα, δηλαδή για τον λόγο που απευθύνεται προς τους «μή εἰδότας τάς Γραφάς». Οι δισταγμοί εδράζονται στις ιδιαιτερότητες της εκκοσμίκευσης αλλά και στη δαιδαλώδη και αποπροσανατολιστική ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας.
Συχνά τίθεται το ερώτημα, μερικής αγνοίας ή και ρητορικό: τί καινούριο έχει να πει ένα μήνυμα για τις ανάγκες των συγχρόνων ανθρώπων, το οποίο έχει ήδη εξαντλήσει τον κύκλο του στην Ευρώπη και ευρέως απορρίπτεται; Η αρνητική απάντηση που υπονοείται είναι μάλλον αποθαρρυντική. Στηρίζεται στο αραιό εκκλησίασμα τις Κυριακές, την πώληση των χώρων λατρείας και την αλλαγή της χρήσης τους, τα ποικίλα οικονομικά και ηθικά σκάνδαλα, την κωδικοποίηση της χριστιανικής πίστης με παρωχημένους εκφραστικούς τρόπους (ορολογία, τέχνη κ.ο.κ). Οι χριστιανικές κοινότητες στις Ευρωπαϊκές χώρες όντως αραιώνουν από τα μέλη τους. Πολλοί, ακόμη και ώριμης ηλικίας, εγκαταλείπουν τις ενορίες τους, ενώ οι νεώτεροι ούτε καν εντάσσονται. Με την άνεση της ελευθερίας των πολλαπλών επιλογών που προσφέρει η παγκοσμιοποιημένη γειτονιά τους και ακόμη περισσότερο η οθόνη τους, στρέφονται σε μια άλλη θρησκεία. Προσελκύονται από κάποια ιδεολογία ή τον αγνωστικισμό. Πολύ συχνά δηλώνουν με καύχηση ότι είναι άθεοι, υποκρύπτοντας την εγωπαθή λατρεία του εαυτού τους.
Ο σύγχρονος κυβερνοχώρος συζητείται επίσης ως εμπόδιο για τον ευαγγελισμό, καθώς σφύζει από καταιγισμό εναλλασσόμενων εικόνων και προφορικών ή γραπτών μηνυμάτων. Η χιονοστιβάδα των πληροφοριών είναι δυνατόν να παρασύρει στο πέρασμά της ακόμη και τη μοναδική είδηση, που αφαιρεί από τους ανθρώπους τον τρόμο του θανάτου και τους φωτίζει και τους θερμαίνει στο παγερό σκοτάδι της μοναξιάς.
Η ομιλητική διαδικασία
Όπως γενικότερα ισχύει για κάθε ομιλητική διαδικασία[6], ομοίως και για τον επανευαγγελισμό δρουν τρεις σταθεροί παράγοντες: ο αναγγέλλων την είδηση, η είδηση και οι ακροατές/αποδέκτες της. Σε αυτούς τους παράγοντες προστίθενται τα διαθέσιμα μέσα για τη διάδοση του μηνύματος, οι γλωσσικοί κώδικες, τα θέματα που αναπτύσσονται και το ευρύτερο περιβάλλον που πλαισιώνει την ομιλητική διαδικασία.
Η περιρρέουσα ευρωπαϊκή εκκοσμικευμένη κοινωνία εκ πρώτης όψεως εκλαμβάνεται ως αρνητική για την εξαγγελία του ευαγγελίου. Δημοσίως δεν είναι ενθαρρυντική μήτε απ’ ευθείας ευεργετική. Όμως δεν είναι και απαγορευτική[7]. Η μείωση του δημόσιου ρόλου της θρησκείας και ο περιορισμός της στην ιδιωτική σφαίρα αντισταθμίζονται από τις κατοχυρωμένες θρησκευτικές ελευθερίες. Επίσης από την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών και των αξιών. Συνεπώς, η ίδια η νεωτερικότητα που συνέβαλε στον μαρασμό της θρησκευτικής πίστης, η ίδια δεν παρεμποδίζει την αναζωπύρωσή της.
Είναι αυτονόητο, εξάλλου, ότι η δαιδαλώδης πληθώρα των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών και των πολυώνυμων μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν απορρίπτονται ως μέσα για τη γνωστοποίηση του ευαγγελίου. Το ζήτημα μετατοπίζεται στην πρόσληψη του μηνύματός του. Με ποιόν τρόπο θα προσελκύσει ευθύς εξ αρχής το ενδιαφέρον του αποδέκτη; Με ποιον τρόπο θα αποφευχθεί η αυθόρμητη μηχανική αλλαγή του καναλιού από προκατάληψη ή από ανία; Προβληματισμό επίσης δημιουργεί ο τροφοδότης των πολλαπλών δικτύων κοινωνικής ενημέρωσης και η ποιότητα της χριστιανικής μαρτυρίας που εκπέμπουν. Πολλές φορές χρησιμοποιούνται για να ενισχύουν τον ναρκισσισμό. Ακόμη και για να εξαπολύουν μύδρους φανατισμού και αλαζονικής μισαλλοδοξίας. Παρόμοιες οπτικοακουστικές εικόνες στο μέγεθος που προσλαμβάνονται βλάπτουν σημαντικά την προσπάθεια του επανευαγγελισμού.
Ποια όμως είναι η καινούρια είδηση για εκείνους που διατείνονται ότι η ημερομηνία της έχει λήξει;
Μία προσεκτική ενασχόληση συχνά αποδεικνύει ότι η είδηση δεν είναι επακριβώς γνωστή. Εκείνο που απωθεί είναι η αρνητική συμπεριφορά κατ’ όνομα Χριστιανών που οδηγεί στην απόρριψη της ίδιας της πίστης με μία απλή λογική διαδικασία: γιατί να πάμε στην εκκλησία, εφόσον αυτοί που πηγαίνουν κάνουν τέτοια πράγματα! Σε τέτοιες περιπτώσεις σημειώνεται αδυναμία ή και απροθυμία για να εντοπιστούν τα πολλά θετικά της χριστιανικής μαρτυρίας. Το αποτέλεσμα είναι τα λιγότερα ξερά χόρτα να σκεπάζουν τα περισσότερα χλωρά και όλα μαζί να καίγονται. Εξάλλου η συνεισφορά των χριστιανικών εκκλησιών στην ανακούφιση και τη συνοχή της κοινωνίας, σύμφωνα με τη νεωτερικότητα, θεωρείται ευπρόσδεκτη δράση ενός ιδιωτικού οργανισμού κοινής ωφελείας. Γι αυτόν ίσως τον λόγο και οι εκατοντάδες χιλιάδες που τρέφονται ημερησίως τα τελευταία χρόνια της οικονομικής κρίσης από την εκκλησία, επί το πλείστον σταματούν για να πάρουν τον επιούσιο άρτο μέχρι το κέντρο σίτισης. Ούτε υποψιάζονται και ίσως ούτε δεν ενδιαφέρονται να μάθουν ότι μέσα στο προαύλιο του ναού προσφέρεται ὁ ρτοςὁ ζῶν ὁ κ τοῦ ορανο καταβάς· ἐάν τις φάγῃ κ τούτου τοῦ ρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. (Ιω.6:51).
Διευκρινίζεται ότι η φιλανθρωπία της Εκκλησίας περιλαμβάνει με σεβασμό αδιακρίτως όλους τους πάσχοντες ελάχιστους αδελφούς του Κυρίου και δεν αποτελεί μέσο προσηλυτισμού ή εξάρτησης. Είναι ανάγκη όμως να γίνεται διαρκώς γνωστό ότι αυτή η φιλανθρωπία είναι αντίδωρο αγάπης και ευχαριστίας προς τον Χριστό της άκρας ταπείνωσης, της αυτοθυσίας, της συγγνώμης, του ελέους και των οικτιρμών.
Η χαρμόσυνη είδηση δεν είναι πάντοτε γνωστή: «καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶν τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον· Ὃς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήμφθη ἐν δόξῃ» (Α’Τιμ. 3:16). Αλλά και αν ακόμη γίνει γνωστή, πόσο θα γίνει σήμερα πιστευτή; Πόσο θα γίνει αποδεκτή από την μεγαλαυχούσα ανθρώπινη λογική, το μόνο εξουσιοδοτημένο όργανο για την ανεύρεση της αλήθειας, κατά τον Διαφωτισμό και τη νεωτερικότητα που τον ακολούθησε;
Παρ΄ όλα αυτά, η εντολή του Χριστού για τη μαθητεία των εθνών είναι αμετάκλητη (πορευθέντες μαθητεύσατε (Μτ 28:19) και η βεβαιότητα για τη συνοδοιπορία του σε αυτήν την αποστολή αδιάψευστη (καί ίδού ἐγώ μεθ’ ἡμῶν είμί πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελεἰας τοῦ αίῶνος Μτθ 28:20). Ομοίως είναι συνταρακτική και η προειδοποίησή του για το μέγεθος της καρποφορίας του σπόρου που θα πέσει στη γη. Το χωράφι δεν ήταν όλο δεκτικό, όμως ο σπορέας έριξε τον ίδιο σπόρο σε όλη του την έκταση (Μρ 4:1-8). 
Τίς λαλήσει τάς δυναστείας το Κυρίου; Ποιος είναι ο αγγέλλων;    
«Μετέχοντες στη Θεία Εχαριστία καί δεόμενοι πέρ τς οκουμένης φείλουμε….»
Στο μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου ως αγγελιαφόροι της είδησης υπονοούνται όλα τα μέλη της ευχαριστιακής κοινότητας, κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί, άνδρες και γυναίκες, οι εντεταλμένοι στη διακονία του ευαγγελισμού με ποικίλες ιδιότητες: κήρυκες,  κατηχητές, διδάσκαλοι. Όμως, κατά  την ποικιλία των χαρισμάτων,  οι Επίσκοποι και οι πρεσβύτεροι έχουν την κύρια ευθύνη, συνεχίζοντας το έργο των Αποστόλων. Η ευχή της χειροτονίας του πρεσβυτέρου και του Επισκόπου και οι κανόνες της Εκκλησίας είναι καθοριστικοί[8].
 Η γνώση του σύγχρονου κόσμου, η συνειδητοποίηση του συγκεκριμένου ρόλου της θρησκείας στο περιθώριο του δημόσιου βίου, η ενημέρωση για τα επιτεύγματα των φυσικών επιστημών, η εξοικείωση με την κοινωνική και οικονομική ορολογία και τα νέα ήθη που διαμορφώνονται από την παγκοσμιοποίηση,  κρίνονται ως αναγκαίες προϋποθέσεις για την κωδικοποίηση και την πρόσληψη του μηνύματος του ευαγγελίου.
Διαφορετικά, όπως επισημαίνεται, οι ευαγγελιζόμενοι την ειρήνη θα απευθύνονται σε ανθρώπους μιας άλλης παρωχημένης εποχής.
 Οι προϋποθέσεις είναι αναγκαίες για να γίνει κατανοητός ο αδιαμφισβήτητος ρόλος της εκκλησίας για τη συνοχή και πρόοδο της κοινωνίας με το φιλανθρωπικό και μορφωτικό της έργο και την καλλιέργεια των ηθικών αξιών. Δεν είναι όμως επαρκείς, γιατί η μαρτυρία του ευαγγελίου δεν είναι μόνον μία ομιλητική διαδικασία μεταξύ διανοουμένων που χαράσσουν μία αποτελεσματική κοινωνική πολιτική. Η καινούρια είδηση δεν μεταδίδεται από ένα ανθρώπινο εγκέφαλο σε έναν άλλον. Αλλά από έναν άνθρωπο  που ο ίδιος ζει την αγάπη του Χριστού και ακολουθεί τα βήματά του. Με απλότητα,  ταπεινοφροσύνη, καλοσύνη, κατανόηση και υπομονή καλεί «τους κοπιώντες και πεφορτισμένους (Μτθ 11:28) στον Ιησού που θα τους ελαφρώσει από το φορτίο τους.
Αυτού του είδους η μαρτυρία με κανέναν τρόπο δεν υπαινίσσεται  την αμάθεια ή την ημιμάθεια, τη φυγοπονία για τη γνώση και τη σπουδή. Απλώς υπογραμμίζει τα αυτονόητα για αυτήν την αποστολή επί τα ίχνη του Ιησού: αγιότητα βίου, φλογερή πίστη, θυσιαστικό ήθος, φωτισμένο νου, ανοικτούς ορίζοντες και διαρκή προσευχή. Τονίζει την αδιάκοπη μέριμνα του ευαγγελιστή να συντονίζει το μήνυμα στις ειδικές συχνότητες της ανθρώπινης καρδιάς που αγωνιά για την αλήθεια, την αγάπη, την ειρήνη και τη δικαιοσύνη. Η πρόσληψη και η καρποφορία της είδησης είναι στη συνέχεια έργο της χάριτος του Θεού και της ανθρώπινης συνεργίας. 


[1] https://www.holycouncil.org/-/message
[2] Σχετικά με την ορολογία βλέπε σχετικά: https://www.oikoumene.org/en/resources/documents/commissions/mission-and-evangelism/together-towards-life-mission-and-evangelism-in-changing-landscapes
[3] Θεία Λειτουργία Ιωάννου του Χρυσοστόμου
[4] Archbishop Anastasios,Mission in Christ Way, Holy Cross Orthodox Press- WCC Publication, Geneva, 2010, Clarification of the Phrase :Liturgy after Liturgy”, p. 94-98.
[5] F. de Saussure, Cours de linguistique générale , Payot, Paris, 1975, p. 23-54, 155-162
[6] Δήμητρας Κούκουρα, Μεθοδολογική προσέγγιση ομιλητικών κειμένων. Λόγοι Επισκόπων, Εκδ. Π. Πουρναράς, θεσσαλονίκη, 2006, σελ. 11-12.
[7]Νίκης Παπαγεωργίου, Η Εκκλησία και η εκκοσμίκευση, 2nd INTERNATIONAL ORTHODOX YOUTH CONFERENCE, Κωνσταντινούπολη, Ιούνιος 2017 http://www.ec-patr.org/youth/papageorgiou.htm
[8] 58ος των Αποστόλων, 19ος της Πενθέκτης , Ευχή χειροτονίας πρεσβυτέρου: Ὸ Θεός, ὸ μέγας …πλήρωσον τῆς τοῦ Ἁγίου σου Πνεύματος δωρεᾶς ἵνα γένηται ἄξιος παρεστάναι ἀμέμπτως τῶ Θυσιαστηρίω σου, κηρύσσειν τὸ Εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας σου, ἱερουργεῖν τὸν λόγον τῆς ἀληθείας σου..». Ευχή χειροτονίας επισκόπου: «Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, … σύ, Χριστέ, καὶ τοῦτον τὸν ἀναδειχθέντα οἰκονόμον τῆς ἀρχιερατικῆς χάριτος, ποίησον μιμητὴν σοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Ποιμένος, τιθέντα τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προβάτων σου, ὁδηγὸν εἶναι τυφλῶν, φῶς τῶν ἐν σκότει, παιδευτὴν ἀφρόνων, διδἀσκαλον νηπίων, φωστῆρα ἐν κόσμω ἵνα,… παραστῆ τῶ Βήματί σου ἀκαταισχύντως, καὶ τὸν μέγαν μισθὸν λάβη, ὅν ἡτοίμασας τοῖς ἀθλήσασιν ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος τοῦ Εὐαγγελίου σου».
Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο  Θεολογικά Δρώμενα, από όπου και οι φωτογραφίες του Διαχριστιανικού Συμποσίου.