Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

2.1 Ιερότητα (2η Θ.Ε. Θρησκεία) - Β΄ Λυκείου



"΄Μην πλησιάσεις εδώ', είπε ο Κύριος (στον Μωϋσή). Βγάλε τα σανδάλια σου από τα πόδια σου, γιατί ο τόπος όπου στέκεσαι είναι τόπος άγιος" (Εξ. 3,5)
"Ιερό και βέβηλο συνυπάρχουν" (Νίκος Ματσούκας)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή
Η πρώτη θεματική έννοια με την οποία ασχοληθήκαμε φέτος ήταν ο "Θεός". Ειδικότερα μελετήσαμε τη σημασία της αποκάλυψης του Θεού και αναζητήσαμε στοιχεία για τη σημασία του κόσμου ως δημιούργημα του Θεού στον Χριστιανισμό και τα ζωντανά θρησκεύματα του πλανήτη. Η έρευνά μας επικεντρώθηκε στον προσδιορισμό του θρησκευτικού βιώματος και τη ψηλάφηση της λύτρωσης σε κάθε θρησκεία και ειδικά στην Εκκλησία του Χριστού. Ο κύκλος αυτών των μαθημάτων ολοκληρώθηκε με τη μελέτη του φαινομένου της αθεΐας και το διάλογο μεταξύ αθεϊστών και χριστιανών.


Πλέον εισερχόμαστε στη δεύτερη θεματική έννοια που είναι η "θρησκεία". Θα προσπαθήσουμε να μελετήσουμε σταδιακά το φαινόμενο της θρησκείας, ερευνώντας τα χαρακτηριστικά της όπως είναι η ιερότητα, η ανταμοιβή, η παράδοση, η μύηση και η ιεροσύνη.

Πρώτος σταθμός της έρευνάς μας είναι η ιερότητα στον ΄χριστιανικό και τον θρησκευτικό κόσμο. Τη σημασία που διαδραματίζει το ιερό στους ανθρώπους, σκέφτηκα να την προσεγγίσουμε με ένα εικονικό ταξίδι, το οποίο ελπίζω να μας οδηγήσει και πάλι σε όμορφες αναλύσεις και συζητήσεις.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν το εικονικό ταξίδι μας και ας εισέλθουμε στο "ιερό και άβατο" των θρησκειών.

Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

2.1 Πίστη - Α΄ Λυκείου (Θεματική Ενότητα 2. Θρησκευτικότητα)




"ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην" (Λκ. 8,48)
"Ἔστιν δὲ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων" (Εβρ. 11,1)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή
Στην πρώτη θεματική ενότητα ερευνήσαμε τη σημασία του ανθρώπου ως πρόσωπο στον θρησκευτικό αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό και πολιτιστικό χώρο. Ταυτόχρονα αναζητήσαμε στοιχεία για το θέμα μας στις ζωντανές θρησκείες του πλανήτη και ψηλαφήσαμε την αναζήτηση του Θεού από τον άνθρωπο, συνδέοντάς τη με την αναζήτηση του εαυτού μας. Στη συνέχεια προχωρήσαμε στην επικοινωνία που αποτελεί βασικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού και αναφέρεται επιπρόσθετα και στην επικοινωνία με τον Θεό μέσω της προσευχής.

Η επικοινωνία αυτή διαμορφώνει το ήθος του ανθρώπου, το οποίο διακρίνεται από την ηθικολογία και την φαρισαϊκή υποκρισία. Αποκορύφωμα αυτού του ήθους είναι η αγιότητα και η ολοκληρωτική προσπάθεια μίμησης της ζωής του Χριστού. Το τελευταίο αυτό θέμα το μελετήσαμε μέσα από ταινίες και κείμενα που αποτυπώνουν την αγιότητα σύμφωνα με τη χριστιανική θεολογική παράδοση.

Στην καινούρια μας θεματική ενότητα θα ασχοληθούμε με τη θρησκευτικότητα και θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τη σημασία της στον χριστιανικό αλλά και τον ευρύτερο θρησκευτικό κόσμο. 

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2016

Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος: 25 χρόνια στην Αλβανία



Για την επέτειο της συμπλήρωσης εικοσιπέντε χρόνων από την άφιξη του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου στην Αλβανία ετοιμάστηκαν τα κάτωθι τέσσερα ενημερωτικά ντοκιμαντέρ από τη δεκαπενθήμερη περιοδεία του τον περασμένο Αύγουστο στα χωριά και πόλεις των ελληνικών μειονοτήτων (εγκαίνια ναών και σχολείων σε Αργυρόκαστρο, Μεσοπόταμο, Δέλβινο κλπ) καθώς και την έναρξη λειτουργίας του υδροηλεκτρικού σταθμού στην πόλη Λιμπράζτ.

Δέλβινο

Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016

1.5 Αθεΐα - Μια πρόταση από το Β1 του Βενετοκλείου - 1ου Λυκείου Ρόδου



Πριν λίγες μέρες είχα μια ευχάριστη έκπληξη από το τμήμα Β1 του "Βενετοκλείου" - 1ου ΓΕΛ Ρόδου. Αφού θυμηθήκαμε ορισμένα βασικά σημεία από την ενότητα "1.4 Λύτρωση" ανακοίνωσα στους μαθητές και στις μαθήτριες τη θεματική έννοια με τίτλο "Αθεΐα" που θα εξετάζαμε και θα αναλύαμε εκείνη την ημέρα.

Οι μαθητές/τριες θυμόντουσαν που είχα γνωστοποιήσει το θέμα τις προηγούμενες μέρες και μου είχαν ζητήσει πριν κάνω τη συνηθισμένη εισαγωγή να παρουσιάσουν εκείνοι ένα βίντεο, το οποίο είχαν ανακαλύψει στο YouTube.

Η αλήθεια είναι ότι αισθάνθηκα αμήχανα, διότι δεν γνώριζα το περιεχόμενο της ταινίας και δεν ήξερα αν θα ταίριαζε με το υπόλοιπο σχέδιο διδασκαλίας που είχα ετοιμάσει. 

Η πίεση της τάξης ήταν μεγάλη!
"Κύριε, έχουμε ετοιμαστεί και θέλουμε να το παρουσιάσουμε! Σας παρακαλώ, κάντε μας τη χάρη!", επέμεναν διαρκώς οι μαθητές και οι μαθήτριες.

Δυσανασχετώντας και διστάζοντας με εμφανή την αμηχανία δέχθηκα να παρακολουθήσουμε το βίντεο (αφού πρώτα το έριξα μια πολύ σύντομη ματιά)!

Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2016

1.5 Αθεΐα - Β΄ Λυκείου



"Πιστεύω, Κύριε! Αλλά βοήθησέ με, γιατί η πίστη μου δεν είναι δυνατή" 
(Μκ. 9, 24)

"Χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται" 
Φ. Ντοστογιέφσκυ, "Αδελφοί Καραμαζώφ"

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ
Εισαγωγή
Το βίωμα κάθε ανθρώπου είναι καθοριστικό για τη ζωή του. Μερικές φορές η λύτρωση που επαγγέλλονται οι θρησκείες μπορεί να γίνει κόλαση και πόνος εξαιτίας της συμπεριφοράς και των πράξεων των θρησκευομένων ανθρώπων. Τότε η ύπαρξη του Θεού μεταφράζεται σε καταδυνάστευση και τρομοκρατία. Από την πίστη σε έναν τέτοιο θεό είναι προτιμότερη η αθεΐα και ο αγνωστικισμός. Τουλάχιστον δε φορτώνουν τον άνθρωπο από θεϊστικές ενοχές και τιμωρίες, όπως είπε και η μαθήτρια Μιχαέλα Λ. στο Β3. 

Οπωσδήποτε τα παραπάνω αποτελούν μια σύντομη και μικρή αποτύπωση των εμπειριών που μπορούν να οδηγήσουν κάποιον άνθρωπο στην απόριψη του Θεού. Σίγουρα οι λόγοι είναι πολλοί, όπως το ερευνητικό πνεύμα, η φιλελεύθερη διάθεση, ατελείωτη κριτική απέναντι σε όλα που χαρακτηρίζουν πολλούς ανθρώπους. 

Ωστόσο στο ζήτημα αυτό υπάρχουν και πολλές παρεξηγήσεις. Για παράδειγμα μια μορφή παρεξηγήσεων σχετίζεται με τη σημασία των λέξεων. Έτσι άλλο πράγμα το "δόγμα" και άλλο ο "δογματισμός". Αλλά πόσοι το γνωρίζουν αυτό; Ποια είναι η ευθύνη των κληρικών, θεολόγων και άλλων συνειδητοποιημένων χριστιανών;

Από την άλλη, ποιες είναι οι θέσεις της Χριστιανικής Εκκλησίας και των αθέων για τη θρησκεία; Μήπως η αθεϊστική έκφραση λαμβάνει ενίοτε θρησκευτική μορφή; Μήπως το γεγονός της Εκκλησίας αντιμάχεται τη θρησκειοποίησή του; 

Μήπως τελικά Εκκλησία και αθεϊστική έκφραση είναι πολύ κοντά και ορισμένες παρεξηγήσεις τους διχάζουν; Σε αυτή την περίπτωση αυτό που επείγει είναι ο διάλογος;

Ας δούμε αναλυτικότερα το θέμα.


Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2016

1.4 Οικολογία - Γ΄ Λυκείου



Καὶ ἔλαβε Κύριος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασε, καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς, ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν.
(Γεν. 2, 15)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή

Η τεχνολογική ανάπτυξη και οι κατακτήσεις της γενετικής αποσκοπούν στη βελτίωση του ανθρώπινου βίου. Όμως η άστοχη και υπερβολική χρήση τους μπορεί να κάνουν τον βίο αβίωτο και οπωσδήποτε έχουν άμεσες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον.


Επομένως το πρόβλημα δεν είναι να σταματήσει ο άνθρωπος να προάγει τον τεχνολογικό πολιτισμό και να προχωρά σε νέες τεχνολογικές ανακαλύψεις. Το πρόβλημα είναι ηθικό και αναφέρεται περισσότερο στην ανθρώπινη αυτογνωσία και στην κατανόηση της σχέσης του με το  φυσικό περιβάλλον.

Ας δούμε όμως μερικές πτυχές του θέματος.

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

1.5 Αγιότητα - Α΄ Λυκείου


Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας

Αντί εισαγωγής: Έρως-Ήρως-Άγιος

Το αποκορύφωμα του ανθρώπινου ήθους είναι η ανιδιοτελής αγάπη προς το πλησίον. Στην ιστορία όλων των λαών υπάρχουν ηρωικές μορφές που αυτοθυσιάζονται για τον συνάνθρωπό τους υπηρετώντας τα ιδανικά και τις αρετές της θρησκείας, της πατρίδας, της αλληλεγγύης και της ειρήνης. Οι άνθρωποι αυτοί λαμβάνουν τον χαρακτηρισμού του ήρωα. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι οι αγωνιστές που πάλεψαν για την ελευθερία της πατρίδας μας σε όλη την ιστορική της διαδρομή (π.χ. επανάσταση του 1821 και ίδρυση του Νεοελληνικού Κράτους το 1830, αλβανικό έπος, αντίσταση στους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές κατά τα έτη 1941-1944).


Ανάμεσα σε αυτούς τους αγωνιστές υπήρχαν και πολλοί κληρικοί ήρωες, οι οποίοι έδωσαν και τη ζωή τους. Αυτοί οι κληρικοί ονομάζονται εθνομάρτυρες (π.χ. Αθανάσιος Διάκος).

Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη "ομάδα" ανθρώπων, οι οποίοι ακολούθησαν με ερωτική αυτοθυσία τα ίχνη του Χριστού και με ποικίλους τρόπους μεταλαμπάδευσαν το φως Του "στην Ιερουσαλήμ, σε όλη την Ιουδαία και στη Σαμάρεια και ως πέρατα της γης" (Πρ. Απ. 1.8).

Αυτοί ονομάζονται άγιοι.


Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2016

1.3 Γενετική- Γ΄ Λυκείου




Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή
Η ραγδαία πρόοδος της τεχνολογίας και η ανάπτυξη των επιστημών στις μέρες μας καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για να ανακαλύψει ο άνθρωπος την ορθή χρήση τους. Κατά αυτό τον τρόπο θα λειτουργεί με σωματοψυχική και προσωπική ακεραιότητα, δίχως να λησμονήσει ή να ειδωλοποιήσει τον εαυτό του.

Ένας κλάδος που σήμερα έχει να επιδείξει τεράστια βήματα προόδου είναι εκείνος της "γενετικής". Με τον όρο αυτό "ορίζεται η μελέτη των γονιδίων, της κληρονομικότητας και της βιοποικιλότητας στους ζωντανούς οργανισμούς. Γενικά, η γενετική θεωρείται κλάδος της Βιολογίας. Ως εκ τούτου συμβάλλει στην κατανόηση της κληρονομικότητας σε πολλές εφαρμοσμένες επιστήμες της ζωής, ενώ παράλληλα συνδέεται στενά με την μελέτη των συστημάτων πληροφοριών" [1].

Κλάδοι της γενετικής είναι η κυτταρογενετική, η μικροβιακή και η μοριακή γενετική. Επίσης, η γενετική μηχανική αποσκοπεί στη χειραγώγηση του γονιδιώματος ενός οργανισμού με τη χρήση της βιοτεχνολογίας.

Οι εφαρμογές της γενετικής βιοτεχνολογίας αναφέρονται στην κλωνοποίηση οργανισμών, τη χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, σε γενετικά τροποποιημένα φυτά, σε μεταλλαγμένα τρόφιμα, στα φάρμακα κλπ.

Το ζήτημα που πάλι προκύπτει είναι αν όλες αυτές οι εξελίξεις είναι προς όφελος του ανθρώπου καθώς και ποια είναι η χριστιανική θεώρηση στα ηθικά διλήμματα εφαρμογών της γενετικής στον άνθρωπο και τη φύση.